Co stanowi przepis
Art. 786 KPC dotyczy sytuacji, w których obowiązek stwierdzony w tytule egzekucyjnym nie jest bezwarunkowy, lecz jego wykonanie zależy od nastąpienia określonego zdarzenia. Zgodnie z § 1, jeżeli ciężar wykazania takiego zdarzenia spoczywa na wierzycielu, sąd nada klauzulę wykonalności dopiero wtedy, gdy wierzyciel przedstawi dowód tego zdarzenia w kwalifikowanej formie: dokumentu urzędowego albo dokumentu prywatnego z podpisem urzędowo poświadczonym. Przepis wprowadza jednocześnie wyjątek - wymogu tego nie stosuje się, gdy wykonanie tytułu jest uzależnione od równoczesnego świadczenia wzajemnego wierzyciela, chyba że świadczenie dłużnika polega na złożeniu oświadczenia woli. Paragraf 2 reguluje odrębny przypadek pracowniczy: jeżeli wypłata wynagrodzenia zasądzonego w orzeczeniu przywracającym do pracy lub ustalonego w ugodzie zależy od podjęcia pracy przez pracownika, klauzulę w części dotyczącej tego wynagrodzenia nadaje się po stwierdzeniu, że pracownik pracę podjął.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Artykuł 786 KPC stosuje się na etapie postępowania klauzulowego, a więc po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego, lecz przed wszczęciem egzekucji. Warunkiem jego zastosowania jest to, aby sam tytuł egzekucyjny - wyrok, nakaz zapłaty, ugoda czy akt notarialny - uzależniał wykonanie świadczenia od zdarzenia przyszłego lub niepewnego, którego udowodnienie obciąża wierzyciela. Sąd bada wówczas wyłącznie formalną stronę sprawy: czy przedłożony dokument odpowiada wymogom formy i czy potwierdza zdarzenie opisane w tytule. Nie jest natomiast dopuszczalne prowadzenie w tym zakresie postępowania dowodowego z zeznań świadków czy opinii biegłych, ponieważ przepis wprost wskazuje formę dowodu. W przypadku świadczenia wzajemnego, które wierzyciel ma spełnić jednocześnie, kwestię tę weryfikuje dopiero komornik w toku egzekucji.
Przykład
Strony zawarły ugodę sądową, w której dłużnik zobowiązał się zapłacić 60 000 zł, jeżeli w oznaczonym terminie sprzeda należącą do niego nieruchomość. Po dokonaniu sprzedaży wierzyciel występuje o nadanie klauzuli wykonalności i dołącza wypis aktu notarialnego umowy sprzedaży, czyli dokument urzędowy. Sąd, stwierdziwszy, że dokument potwierdza zdarzenie opisane w ugodzie, nadaje klauzulę wykonalności. Gdyby wierzyciel przedstawił jedynie zwykłe pismo dłużnika bez urzędowo poświadczonego podpisu albo oświadczenie świadka, wniosek zostałby oddalony jako niespełniający wymogów art. 786 KPC.
Częste nieporozumienia
Pierwszy błąd polega na przekonaniu, że wystarczy dowolny dowód zdarzenia - tymczasem przepis wymaga formy dokumentowej o podwyższonym rygorze. Drugi to mylenie warunku z ograniczeniem odpowiedzialności dłużnika, które podlega odrębnym regulacjom. Trzeci dotyczy świadczenia wzajemnego: wierzyciel nie musi wykazywać jego spełnienia przed sądem, ale musi liczyć się z badaniem tej okoliczności na etapie egzekucji, chyba że świadczenie dłużnika polega na oświadczeniu woli. W sprawach pracowniczych z § 2 pomyłką jest żądanie klauzuli na całe wynagrodzenie, gdy pracownik pracy jeszcze nie podjął. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena treści konkretnego tytułu egzekucyjnego bywa niejednoznaczna.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
