Co dokładnie stanowi przepis
Art. 785 KPC dotyczy sytuacji, w której do nadania tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności konieczne jest przedłożenie zaświadczenia lub innego dokumentu, który zgodnie z ustawą organ administracji publicznej ma obowiązek wydać dłużnikowi. Przepis rozszerza krąg osób uprawnionych do żądania takiego dokumentu: obok dłużnika może domagać się jego wydania także wierzyciel. Jest to wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą o wydanie zaświadczenia występuje osoba, której ono dotyczy. Druga część art. 785 KPC przewiduje mechanizm zastępczy: gdy wierzyciel mimo wszystko nie może uzyskać zaświadczenia lub dokumentu, a także wtedy, gdy klauzula wykonalności ma zostać nadana z urzędu, wydanie dokumentu zarządza sąd. Norma ma zatem charakter pomocniczy i służy usunięciu przeszkód formalnych w drodze do wszczęcia egzekucji.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 785 KPC znajduje zastosowanie w postępowaniu klauzulowym, czyli na etapie pomiędzy uzyskaniem tytułu egzekucyjnego a skierowaniem sprawy do komornika. Warunkiem jego zastosowania jest to, aby dokument był rzeczywiście potrzebny do nadania klauzuli wykonalności - nie chodzi o dowolne zaświadczenia przydatne wierzycielowi w innych celach. Dokument musi być takim, który według ustawy organ administracji publicznej jest obowiązany wydać dłużnikowi; przepis nie tworzy nowych obowiązków po stronie organów, lecz jedynie zmienia krąg wnioskodawców. Interwencja sądu wchodzi w grę dopiero wtedy, gdy wierzyciel realnie nie może uzyskać dokumentu, albo gdy klauzula nadawana jest z urzędu, a więc bez wniosku wierzyciela.
Przykład zastosowania
Wierzyciel dysponuje prawomocnym wyrokiem zasądzającym zapłatę, jednak dla wykazania przejścia obowiązku lub potwierdzenia określonej okoliczności wymaganej w postępowaniu klauzulowym potrzebne jest zaświadczenie wydawane przez organ administracji publicznej. Dłużnik nie współpracuje i nie zamierza takiego zaświadczenia uzyskiwać, bo nie jest zainteresowany przyspieszeniem egzekucji. Powołując się na art. 785 KPC, wierzyciel sam składa wniosek do właściwego organu i wskazuje, że dokument jest niezbędny do uzyskania klauzuli wykonalności. Gdyby organ odmówił wydania dokumentu wierzycielowi, może on zwrócić się do sądu, aby ten zarządził wydanie zaświadczenia.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest traktowanie art. 785 KPC jako podstawy do żądania od organu dowolnych informacji o dłużniku, w tym danych majątkowych - przepis obejmuje wyłącznie dokumenty konieczne w postępowaniu klauzulowym. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że sąd zawsze zarządzi wydanie dokumentu; następuje to dopiero, gdy wierzyciel wykaże, że sam go nie uzyska, albo gdy klauzula nadawana jest z urzędu. Bywa też mylone postępowanie klauzulowe z właściwą egzekucją prowadzoną przez komornika, a art. 785 KPC dotyczy wyłącznie tego pierwszego etapu. Wreszcie przepis nie zwalnia wierzyciela z obowiązku wykazania przesłanek nadania klauzuli wykonalności wynikających z innych przepisów. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, jaki dokument jest rzeczywiście potrzebny i w jakim trybie go uzyskać.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
