Co stanowi przepis
Art. 778(1) KPC reguluje szczególny przypadek nadania klauzuli wykonalności przeciwko osobie, która nie była stroną postępowania zakończonego wydaniem tytułu egzekucyjnego. Zgodnie z jego treścią sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej lub komandytowo-akcyjnej, jeżeli tytuł egzekucyjny został wydany przeciwko samej spółce. Warunkiem jest to, aby chodziło o wspólnika ponoszącego odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki. Dodatkowo egzekucja prowadzona przeciwko spółce musi okazać się bezskuteczna albo musi być oczywiste, że taka egzekucja będzie bezskuteczna. Przepis zawiera także wyłączenie: nie stosuje się go do osoby, która w chwili wszczęcia postępowania w sprawie, w której wydano tytuł przeciwko spółce, nie była już wspólnikiem.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Podstawą zastosowania art. 778(1) KPC jest istnienie tytułu egzekucyjnego wydanego przeciwko jednej ze wskazanych spółek osobowych, na przykład prawomocnego wyroku lub nakazu zapłaty. Wierzyciel nie musi wytaczać odrębnego procesu przeciwko wspólnikowi - wystarczy wniosek o nadanie klauzuli wykonalności w postępowaniu klauzulowym. Sąd bada wówczas, czy dana osoba odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, a więc czy nie chodzi o wspólnika o odpowiedzialności ograniczonej, jak komandytariusz w granicach sumy komandytowej czy akcjonariusz spółki komandytowo-akcyjnej. Konieczne jest też wykazanie bezskuteczności egzekucji wobec spółki albo jej oczywistości, na przykład gdy spółka nie ma żadnego majątku. Wyłączenie z drugiego zdania chroni osoby, które przestały być wspólnikami jeszcze przed wszczęciem postępowania przeciwko spółce.
Przykład
Wierzyciel uzyskał prawomocny nakaz zapłaty przeciwko spółce jawnej prowadzącej hurtownię. Komornik prowadził egzekucję z rachunków i ruchomości spółki, jednak umorzył postępowanie wobec braku majątku, wydając postanowienie stwierdzające bezskuteczność egzekucji. Wierzyciel złożył do sądu wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko jednemu ze wspólników jawnych, dołączając to postanowienie oraz odpis z rejestru potwierdzający status wspólnika. Sąd, po zbadaniu przesłanek z art. 778(1) KPC, nadał klauzulę wykonalności przeciwko temu wspólnikowi, co otworzyło drogę do egzekucji z jego majątku osobistego.
Częste nieporozumienia
Pierwszy błąd polega na przekonaniu, że przepis dotyczy także wspólników spółek kapitałowych, na przykład członków zarządu czy udziałowców spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - tak nie jest, art. 778(1) KPC obejmuje wyłącznie wymienione w nim spółki osobowe. Drugie nieporozumienie to założenie, że wystarczy sama trudność w egzekucji; konieczna jest bezskuteczność albo jej oczywistość. Trzeci błąd dotyczy byłych wspólników - wyłączenie odnosi się do chwili wszczęcia postępowania przeciwko spółce, a nie do chwili powstania długu czy złożenia wniosku o klauzulę. Zdarza się także mylenie postępowania klauzulowego z procesem: sąd w tym trybie nie bada ponownie zasadności roszczenia. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i dokumenty.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
