Co stanowi przepis
Art. 778 KPC formułuje jedną, ale bardzo istotną zasadę: aby prowadzić egzekucję ze wspólnego majątku wspólników spółki prawa cywilnego, wierzyciel musi dysponować tytułem egzekucyjnym wydanym przeciwko wszystkim wspólnikom. Nie wystarczy zatem orzeczenie lub inny tytuł skierowany tylko przeciwko jednemu czy kilku z nich. Przepis nawiązuje do konstrukcji spółki cywilnej, w której majątek wniesiony i wypracowany przez wspólników objęty jest współwłasnością łączną, czyli bezudziałową. Skoro żaden ze wspólników nie ma wydzielonego udziału w tym majątku, ustawodawca uzależnia sięgnięcie do tej masy majątkowej od objęcia tytułem wszystkich osób, którym ona wspólnie przysługuje. Art. 778 KPC dotyczy więc etapu wykonawczego, a nie samego istnienia odpowiedzialności wspólników za zobowiązania.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się wtedy, gdy wierzyciel chce zaspokoić się z tego, co stanowi wspólny majątek wspólników spółki cywilnej: z rachunku bankowego prowadzonego dla spółki, z maszyn, towarów, pojazdów czy wierzytelności wchodzących w skład tej masy. Warunkiem jest posiadanie tytułu egzekucyjnego, na przykład prawomocnego wyroku, nakazu zapłaty czy ugody sądowej, obejmującego imiennie każdego ze wspólników. Dopiero taki tytuł, po zaopatrzeniu w klauzulę wykonalności, pozwala komornikowi zająć składniki majątku wspólnego. Artykuł 778 KPC nie ogranicza natomiast możliwości prowadzenia egzekucji z majątku osobistego wspólnika, przeciwko któremu wierzyciel uzyskał tytuł.
Przykład
Przedsiębiorca dostarczył materiały budowlane spółce cywilnej prowadzonej przez trzy osoby i nie otrzymał zapłaty. Pozwał tylko jednego wspólnika i uzyskał przeciwko niemu nakaz zapłaty, po czym złożył wniosek o egzekucję z rachunku bankowego wykorzystywanego przez spółkę oraz z jej sprzętu budowlanego. Komornik nie może na podstawie takiego tytułu zająć składników majątku wspólnego, ponieważ art. 778 KPC wymaga tytułu przeciwko wszystkim trzem wspólnikom. Wierzyciel może natomiast prowadzić egzekucję z majątku osobistego pozwanego wspólnika, a jeśli chce sięgnąć do majątku wspólnego, powinien uzyskać tytuł także wobec pozostałych.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że spółka cywilna jest odrębnym podmiotem, przeciwko któremu można uzyskać tytuł egzekucyjny. Spółka cywilna nie ma osobowości ani zdolności sądowej w takim zakresie, dlatego stronami postępowania są wspólnicy. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie odpowiedzialności materialnoprawnej wspólników z możliwością prowadzenia egzekucji: wspólnicy mogą odpowiadać za dług, lecz bez tytułu przeciwko wszystkim wierzyciel nie sięgnie do majątku wspólnego. Mylące bywa też założenie, że komornik samodzielnie rozstrzygnie, czy dany składnik należy do majątku wspólnego, czy osobistego; spory na tym tle rozstrzyga się w odrębnych trybach. Warto również pamiętać, że zmiany w składzie wspólników mogą wpływać na to, wobec kogo tytuł powinien zostać uzyskany. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni stan faktyczny i treść posiadanego tytułu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.