Art. 776¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 776(1) KPC określa zakres majątku, z którego wierzyciel może prowadzić egzekucję, gdy dłużnik pozostaje w związku małżeńskim. Zgodnie z § 1 tytuł wykonawczy wystawiony przeciwko takiemu dłużnikowi pozwala sięgnąć nie tylko do jego majątku osobistego, lecz także do pobranego przez niego wynagrodzenia za pracę oraz do dochodów z innej działalności zarobkowej prowadzonej przez dłużnika. Egzekucja może być kierowana również do korzyści uzyskanych z praw autorskich i praw pokrewnych dłużnika, z praw własności przemysłowej oraz z innych praw twórcy. Paragraf 2 zapobiega obchodzeniu tych zasad: zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej rozszerzającej wspólność majątkową nie wyłącza egzekucji z tych składników, które bez takiej umowy należałyby do majątku osobistego dłużnika. Paragraf 3 zastrzega jednak, że rozwiązanie z § 2 nie pozbawia dłużnika i jego małżonka obrony w drodze powództw przeciwegzekucyjnych, jeżeli umowa majątkowa małżeńska była skuteczna wobec wierzyciela. Paragraf 4 nakazuje stosować powyższe reguły odpowiednio także wtedy, gdy egzekucja prowadzona jest na podstawie samego tytułu egzekucyjnego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie na etapie postępowania egzekucyjnego, a więc już po uzyskaniu przez wierzyciela tytułu wykonawczego skierowanego przeciwko konkretnej osobie. Warunkiem jego zastosowania jest to, aby dłużnik pozostawał w związku małżeńskim - niezależnie od tego, jaki ustrój majątkowy w tym małżeństwie obowiązuje. Norma z § 1 wyznacza minimalny, ustawowy zakres przedmiotu egzekucji, obejmujący majątek osobisty oraz wskazane w przepisie kategorie dochodów i korzyści. Paragrafy 2 i 3 aktualizują się wtedy, gdy małżonkowie zawarli umowę majątkową rozszerzającą wspólność, a wierzyciel zamierza mimo to prowadzić egzekucję ze składników, które wcześniej wchodziłyby do majątku osobistego dłużnika.

Przykład

Pan Marek prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą i ma niespłacone zobowiązanie wobec kontrahenta, który uzyskał przeciwko niemu tytuł wykonawczy. Pan Marek pozostaje w związku małżeńskim, a kilka miesięcy wcześniej małżonkowie zawarli umowę rozszerzającą wspólność majątkową o odziedziczone przez niego mieszkanie. Na podstawie art. 776(1) KPC wierzyciel może kierować egzekucję do majątku osobistego dłużnika oraz do dochodów z jego działalności gospodarczej, a rozszerzenie wspólności samo w sobie nie chroni mieszkania, które bez umowy pozostałoby w majątku osobistym. Jeżeli jednak umowa majątkowa była skuteczna wobec tego wierzyciela, małżonkowie mogą bronić się powództwem przeciwegzekucyjnym.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że tytuł wykonawczy przeciwko jednemu małżonkowi automatycznie otwiera drogę do całego majątku wspólnego - art. 776(1) KPC wskazuje zamknięty katalog składników, do których można sięgnąć bez dodatkowej klauzuli. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie umowy rozszerzającej wspólność jako skutecznej ochrony majątku przed wierzycielami. Mylące bywa też uznanie, że § 2 całkowicie odbiera małżonkom możliwość obrony, podczas gdy § 3 wyraźnie ją zachowuje. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretny stan majątkowy i treść tytułu.