Art. 775.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 775 KPC reguluje szczególną sytuację, w której do tej samej rzeczy albo tego samego prawa majątkowego kierowane są jednocześnie dwa różne postępowania: egzekucja administracyjna i zabezpieczenie sądowe albo zabezpieczenie administracyjne i egzekucja sądowa. Zgodnie z § 1 zdanie pierwsze w takim przypadku sprawę o zabezpieczenie przejmuje ten organ, który dotychczas prowadził egzekucję do tej rzeczy albo prawa majątkowego. Reguła ta opiera się na założeniu, że pierwszeństwo organizacyjne ma postępowanie zmierzające do zaspokojenia wierzyciela, a czynności zabezpieczające zostają do niego włączone. Zdanie drugie § 1 wprowadza wyjątek: jeżeli egzekucja lub zabezpieczenie dotyczą tytułów wykonawczych albo świadczeń wymienionych w art. 773 § 2 i § 2(1) KPC, to zarówno egzekucję, jak i zabezpieczenie do objętej zbiegiem rzeczy albo prawa majątkowego prowadzi łącznie organ wskazany w tych przepisach jako właściwy. Paragraf 2 nakazuje natomiast stosować odpowiednio przepisy art. 773 § 2(2) oraz § 3-8, a także art. 773(2) i art. 774 KPC, co oznacza, że tryb przekazywania akt, rozstrzygania sporów i dalszego postępowania jest zasadniczo taki sam jak przy klasycznym zbiegu egzekucji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy zbieg jest realny, to znaczy oba postępowania obejmują dokładnie ten sam składnik majątku dłużnika, na przykład ten sam rachunek bankowy, to samo wynagrodzenie za pracę, tę samą ruchomość albo tę samą wierzytelność. Nie chodzi więc o samą okoliczność, że wobec dłużnika toczy się kilka spraw, lecz o kolizję czynności skierowanych do jednego przedmiotu. Art. 775 KPC dotyczy wyłącznie zbiegu mieszanego, w którym jedno postępowanie ma charakter administracyjny, a drugie sądowy, i w którym jedno z nich jest postępowaniem zabezpieczającym. Ustalenie właściwego organu następuje z urzędu, a strony nie decydują o tym w drodze wyboru. Odesłanie z § 2 sprawia, że stosuje się także zasady dotyczące dalszego biegu zajęć dokonanych przed przejęciem sprawy.

Przykład

Wobec przedsiębiorcy naczelnik urzędu skarbowego prowadzi egzekucję administracyjną z rachunku bankowego z tytułu zaległości podatkowych. Następnie kontrahent tego przedsiębiorcy uzyskuje w sądzie postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia pieniężnego i komornik dokonuje zajęcia tego samego rachunku. Powstaje zbieg egzekucji administracyjnej i zabezpieczenia sądowego, wobec czego sprawę o zabezpieczenie przejmuje organ administracyjny, który wcześniej prowadził egzekucję z rachunku. Bank realizuje dalsze czynności wobec tego organu, a akta sprawy zabezpieczającej są przekazywane zgodnie z odpowiednio stosowanymi przepisami art. 773 KPC.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że zbieg powoduje umorzenie jednego z postępowań lub utratę zabezpieczenia. Tak nie jest: postępowanie zabezpieczające nie wygasa, zmienia się jedynie organ, który je dalej prowadzi. Drugim nieporozumieniem jest uznanie, że pierwszeństwo zawsze ma organ sądowy albo zawsze administracyjny, podczas gdy kryterium podstawowym jest prowadzenie dotychczasowej egzekucji do danej rzeczy lub prawa, z zastrzeżeniem wyjątku dotyczącego świadczeń z art. 773 § 2 i § 2(1) KPC. Mylnie przyjmuje się także, że przejęcie sprawy zmienia kolejność zaspokojenia wierzycieli, tymczasem przepis dotyczy właściwości i techniki prowadzenia postępowania, a nie pierwszeństwa zaspokojenia. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy w grę wchodzi kilka zajęć tego samego składnika majątku, warto skonsultować się z prawnikiem.