Co dokładnie stanowi przepis
Art. 773(3) Kodeksu postępowania cywilnego w aktualnym tekście ustawy ma status jednostki uchylonej. Oznacza to, że ustawodawca usunął z porządku prawnego treść, która wcześniej znajdowała się pod tym oznaczeniem, a w miejscu artykułu pozostała jedynie adnotacja "(uchylony)". Taka jednostka redakcyjna nie zawiera już żadnej normy prawnej, której adresat mógłby przestrzegać albo na którą mógłby się powołać w postępowaniu. Numer artykułu jest jednak zachowywany w tekście ustawy celowo - dzięki temu nie zmienia się numeracja pozostałych przepisów, a odesłania zawarte w innych aktach prawnych i w starszych dokumentach pozostają czytelne. Z punktu widzenia stosowania prawa art. 773(3) KPC należy więc traktować jako przepis nieobowiązujący, mający wyłącznie znaczenie historyczne i porządkowe.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Uchylony artykuł nie może stanowić samodzielnej podstawy prawnej wniosku, zarzutu, skargi ani rozstrzygnięcia organu czy sądu. Jego znaczenie ujawnia się przede wszystkim przy analizie stanów faktycznych i czynności dokonanych w okresie, gdy przepis jeszcze obowiązywał - wówczas o tym, którą wersję ustawy stosuje się do danej sprawy, decydują przepisy przejściowe ustawy nowelizującej. Praktyczne odniesienie do art. 773(3) KPC pojawia się także wtedy, gdy czytelnik korzysta ze starszego komentarza, wzoru pisma lub orzeczenia, w których przywołano to oznaczenie. Warto pamiętać, że artykuł ten mieści się w części Kodeksu poświęconej postępowaniu egzekucyjnemu, w bloku przepisów sąsiadujących z art. 773 KPC, dotyczących zbiegu egzekucji sądowej i egzekucji administracyjnej. Aktualnej podstawy prawnej należy zatem szukać w obowiązujących przepisach tego samego działu oraz w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przykład
Dłużnik przygotowuje pismo procesowe i korzysta ze wzoru pobranego sprzed kilku lat, w którym powołano art. 773(3) KPC jako podstawę zgłaszanego zarzutu. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się, że przepis widnieje jako uchylony, a więc powołanie się na niego nie wywoła żadnego skutku prawnego. Prawidłowym działaniem jest ustalenie, jaka regulacja obowiązuje obecnie w zakresie objętym dawniej tym artykułem, i przeredagowanie pisma z powołaniem właściwej, aktualnej podstawy. Samo błędne oznaczenie przepisu nie musi automatycznie przesądzić o oddaleniu wniosku, ponieważ organ ocenia treść żądania, ale znacznie utrudnia i wydłuża postępowanie.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal figuruje w tekście ustawy, to przepis wciąż obowiązuje w jakimś ograniczonym zakresie - tak nie jest. Drugim nieporozumieniem jest zakładanie, że uchylenie oznacza zniesienie całej instytucji prawnej; bardzo często materia zostaje jedynie przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej lub do innego aktu. Mylące bywa też automatyczne stosowanie uchylonej wersji do spraw wszczętych przed nowelizacją bez sprawdzenia przepisów przejściowych. Przed powołaniem się na jakikolwiek przepis warto zweryfikować jego aktualne brzmienie w oficjalnym tekście ustawy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który ustali właściwą, obowiązującą podstawę prawną.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.