Art. 768¹.

Co stanowi przepis

Art. 768¹ KPC zawiera krótką, ale praktycznie istotną normę: prawomocne postanowienie komornika o ukaraniu grzywną podlega wykonaniu w drodze egzekucji sądowej bez zaopatrywania go w klauzulę wykonalności. Oznacza to, że takie postanowienie samo w sobie stanowi podstawę prowadzenia egzekucji, bez potrzeby przechodzenia dodatkowego etapu sądowego, w którym sąd nadawałby mu klauzulę wykonalności. Zasadą ogólną w postępowaniu egzekucyjnym jest to, że tytuł egzekucyjny staje się tytułem wykonawczym dopiero po opatrzeniu go klauzulą wykonalności, a omawiany przepis wprowadza od tej zasady wyraźny wyjątek. Warunkiem jest prawomocność postanowienia, czyli sytuacja, w której nie przysługuje już od niego zwyczajny środek zaskarżenia albo termin do jego wniesienia upłynął bezskutecznie. Przepis dotyczy wyłącznie grzywien nakładanych przez komornika, a nie każdego rozstrzygnięcia wydawanego w toku egzekucji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Regulacja z art. 768¹ KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy komornik w toku postępowania egzekucyjnego ukarał grzywną osobę, która nie wykonała ciążącego na niej obowiązku procesowego, na przykład bezpodstawnie odmówiła udzielenia wyjaśnień lub informacji albo w inny sposób utrudniała czynności egzekucyjne. Postanowienie o ukaraniu grzywną podlega zaskarżeniu na zasadach ogólnych, a dopiero po jego uprawomocnieniu się otwiera się droga do wykonania. Od tego momentu grzywna może być ściągnięta w drodze egzekucji sądowej, tak jak inne należności podlegające przymusowej realizacji. Przepis nie zmienia natomiast reguł dotyczących samego nałożenia grzywny ani jej wysokości, lecz odnosi się wyłącznie do sposobu wykonania prawomocnego rozstrzygnięcia. Nie ma tu potrzeby składania wniosku o nadanie klauzuli wykonalności ani ponoszenia związanych z tym kosztów.

Przykład

Komornik prowadzi egzekucję z wynagrodzenia dłużnika i zwraca się do pracodawcy o przedstawienie informacji o wysokości zarobków. Pracodawca, mimo prawidłowego wezwania i pouczenia, nie udziela odpowiedzi, wobec czego komornik wydaje postanowienie o ukaraniu go grzywną. Pracodawca nie zaskarża tego postanowienia w przewidzianym terminie, więc staje się ono prawomocne. Zgodnie z art. 768¹ KPC grzywna może być następnie ściągnięta w drodze egzekucji sądowej, bez konieczności występowania do sądu o nadanie klauzuli wykonalności, co znacząco skraca całą procedurę.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że każde postanowienie komornika można wykonać od razu, podczas gdy art. 768¹ KPC dotyczy wyłącznie prawomocnych postanowień o ukaraniu grzywną. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie braku klauzuli wykonalności z brakiem możliwości obrony - osoba ukarana zachowuje przewidziane prawem środki zaskarżenia, tyle że musi je wykorzystać przed uprawomocnieniem się postanowienia. Zdarza się także mylenie grzywny komorniczej z grzywną orzekaną w postępowaniu karnym, choć są to instytucje o odmiennym charakterze i odmiennym trybie wykonania. Wreszcie sam fakt zapłaty części należności egzekwowanej w sprawie głównej nie powoduje automatycznego umorzenia grzywny. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skutków konkretnego postanowienia zależy od okoliczności danego postępowania.