Art. 768.

Co stanowi przepis

Art. 768 KPC zawiera krótką, ale istotną normę: na postanowienie sądu w przedmiocie ukarania grzywną przez komornika przysługuje zażalenie. Oznacza to, że rozstrzygnięcie sądu dotyczące grzywny nakładanej w toku postępowania egzekucyjnego nie jest ostateczne i podlega kontroli instancyjnej. Ustawodawca posłużył się sformułowaniem "w przedmiocie", co ma znaczenie praktyczne - zaskarżalne jest zarówno postanowienie, którym grzywnę wymierzono, jak i takie, którym odmówiono jej wymierzenia albo które grzywnę uchyliło lub zmieniło. Przepis nie ustanawia odrębnych, szczególnych zasad wnoszenia zażalenia, lecz otwiera drogę do zastosowania ogólnych reguł postępowania zażaleniowego przewidzianych w Kodeksie postępowania cywilnego. Jego funkcją jest zapewnienie, że dolegliwość finansowa o charakterze przymuszającym i porządkowym nie zostanie zastosowana bez możliwości weryfikacji przez sąd wyższej instancji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 768 KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy w postępowaniu egzekucyjnym doszło do wydania przez sąd postanowienia odnoszącego się do grzywny związanej z czynnościami komornika. Chodzi o sytuacje, w których grzywna ma zdyscyplinować uczestnika postępowania lub osobę trzecią, na przykład w związku z niewykonaniem obowiązku wobec organu egzekucyjnego albo utrudnianiem czynności. Przepis dotyczy etapu sądowej kontroli takiego rozstrzygnięcia, a nie samych czynności komornika, wobec których przewidziane są inne środki zaskarżenia. Kluczowe jest ustalenie, że mamy do czynienia z postanowieniem sądu, a nie z pismem lub czynnością organu egzekucyjnego. Prawo do wniesienia zażalenia przysługuje przede wszystkim osobie, której postanowienie dotyczy, a więc ukaranej grzywną, a także innym podmiotom, których interes prawny zostaje dotknięty rozstrzygnięciem.

Przykład

Wyobraźmy sobie, że w toku egzekucji z ruchomości komornik dąży do ustalenia składników majątku dłużnika i kieruje żądanie udzielenia informacji do osoby, która nimi dysponuje. Osoba ta nie reaguje mimo prawidłowego wezwania, w związku z czym dochodzi do zainicjowania procedury zakończonej postanowieniem sądu o ukaraniu jej grzywną. Adresat postanowienia uważa, że wezwania w ogóle nie otrzymał, ponieważ zostało doręczone na nieaktualny adres. Na podstawie art. 768 KPC może wnieść zażalenie i przedstawić w nim argumenty oraz dokumenty podważające zasadność ukarania, a sąd odwoławczy oceni, czy rozstrzygnięcie było prawidłowe.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro grzywna wiąże się z działaniami komornika, to właściwym środkiem jest skarga na czynności komornika. Tymczasem art. 768 KPC dotyczy kontroli postanowienia sądu i to zażalenie jest tu środkiem właściwym. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że zaskarżyć można wyłącznie postanowienie nakładające grzywnę - zakres przepisu jest szerszy i obejmuje rozstrzygnięcia "w przedmiocie" ukarania. Nierzadko pomijany bywa też termin do wniesienia zażalenia, którego uchybienie prowadzi do odrzucenia środka zaskarżenia niezależnie od trafności argumentów. Warto również pamiętać, że samo wniesienie zażalenia nie oznacza automatycznie, że grzywna przestaje obowiązywać. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sytuację i pomoże sformułować zarzuty.