Art. 767¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 767(1) Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że jednostka redakcyjna o tym numerze nadal figuruje w tekście ustawy, lecz nie zawiera żadnej treści normatywnej - w jej miejscu widnieje wyłącznie oznaczenie "(uchylony)". Ustawodawca stosuje taką technikę legislacyjną, aby nie przenumerowywać pozostałych artykułów kodeksu, co byłoby źródłem ogromnego zamieszania w orzecznictwie, piśmiennictwie i w tysiącach odesłań zawartych w innych aktach prawnych. Z przepisu uchylonego nie da się wyprowadzić żadnego uprawnienia ani obowiązku: nie tworzy on normy postępowania, na którą można powołać się w piśmie procesowym. Numer artykułu pozostaje zatem swoistym "pustym miejscem" w systematyce ustawy, umieszczonym w części dotyczącej postępowania egzekucyjnego, w sąsiedztwie regulacji o skardze na czynności komornika.

Kiedy ma to znaczenie w praktyce

Status uchylenia ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy ktoś korzysta ze starszego wydania kodeksu, z nieaktualnego wzoru pisma albo ze starszego komentarza czy poradnika internetowego. Można wówczas natrafić na powołanie art. 767(1) KPC jako podstawy prawnej wniosku lub środka zaskarżenia, mimo że przepis ten nie obowiązuje. Odrębną kwestią jest ocena zdarzeń i czynności dokonanych w czasie, gdy przepis jeszcze obowiązywał - o tym, którą wersję ustawy stosuje się do wcześniej wszczętych postępowań, rozstrzygają przepisy przejściowe ustawy nowelizującej, a nie sam kodeks. Dlatego przy sprawach starszych zawsze należy sięgnąć do brzmienia ustawy obowiązującego w danym okresie oraz do regulacji intertemporalnych.

Przykład

Dłużnik przygotowuje pismo do sądu w sprawie egzekucyjnej i korzysta z formularza pobranego z internetu sprzed kilku lat. W rubryce "podstawa prawna" wpisano tam art. 767(1) KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu Kodeksu postępowania cywilnego okazuje się, że artykuł ten został uchylony, a zagadnienia dotyczące zaskarżania czynności w postępowaniu egzekucyjnym regulują inne, obowiązujące przepisy tego działu. Dłużnik powinien więc ustalić właściwą, aktualną podstawę prawną, ponieważ powołanie przepisu nieobowiązującego nie wywołuje żadnego skutku procesowego, choć sąd ocenia pismo przede wszystkim według jego treści i żądania, a nie według wskazanej kwalifikacji prawnej.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu widnieje w kodeksie, to przepis obowiązuje - obecność oznaczenia "(uchylony)" wyklucza taką interpretację. Drugim jest założenie, że uchylenie oznacza likwidację całej instytucji prawnej; często treść zostaje przeniesiona do innego artykułu, zmodyfikowana lub rozdzielona pomiędzy kilka jednostek. Trzecim jest korzystanie z wyszukiwarek i starych publikacji bez sprawdzenia daty aktualności tekstu jednolitego. Czwartym - mylenie art. 767(1) KPC z artykułami o zbliżonym oznaczeniu, co przy numeracji z indeksami zdarza się szczególnie łatwo. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza dotyczącej toczącej się egzekucji, warto skonsultować się z prawnikiem, który ustali aktualną podstawę prawną i terminy.