Co stanowi przepis
Art. 764 KPC wyposaża komornika w uprawnienia porządkowe, które mają zapewnić spokojny i niezakłócony przebieg czynności egzekucyjnych. Przepis przewiduje trzystopniową reakcję na niewłaściwe zachowanie: najpierw upomnienie, następnie - jeżeli upomnienie okazało się bezskuteczne - wydalenie osoby z miejsca czynności, a w razie niezastosowania się do wezwania do opuszczenia tego miejsca możliwość ukarania grzywną. Górna granica grzywny została określona kwotowo i wynosi tysiąc złotych. Uprawnienia te przysługują samemu komornikowi, który podejmuje decyzję na miejscu, bez konieczności uprzedniego zwracania się do sądu. Norma dotyczy każdej osoby obecnej przy czynnościach, a nie tylko dłużnika czy wierzyciela.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przesłanką zastosowania art. 764 KPC jest niewłaściwe zachowanie się osoby albo przeszkadzanie komornikowi w wykonywaniu czynności. Chodzi więc zarówno o zachowania naruszające powagę czynności, takie jak wulgarne odzywki czy agresja słowna, jak i o działania utrudniające faktyczne prowadzenie egzekucji, na przykład blokowanie dostępu do zajmowanych ruchomości. Kolejność środków ma znaczenie: grzywna nie jest pierwszą reakcją, lecz konsekwencją zignorowania wezwania do wydalenia, które z kolei poprzedza bezskuteczne upomnienie. Przepis stosuje się przy czynnościach dokonywanych w terenie, na przykład w mieszkaniu dłużnika, w lokalu przedsiębiorstwa czy podczas licytacji ruchomości. Wysokość grzywny komornik ustala według okoliczności, nie może jednak przekroczyć ustawowego pułapu tysiąca złotych.
Przykład
Komornik przybywa do mieszkania dłużnika w celu zajęcia ruchomości. Obecny w lokalu członek rodziny dłużnika zaczyna głośno wykrzykiwać obelgi i wyrywać komornikowi dokumenty, uniemożliwiając sporządzenie protokołu zajęcia. Komornik najpierw upomina tę osobę i wzywa ją do zaprzestania takiego zachowania, a gdy upomnienie nie odnosi skutku, wzywa ją do opuszczenia miejsca czynności. Jeżeli mimo tego osoba nie wychodzi i nadal zakłóca czynność, komornik może na podstawie art. 764 KPC nałożyć na nią grzywnę mieszczącą się w granicy tysiąca złotych.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że grzywnę z art. 764 KPC można nałożyć od razu, z pominięciem upomnienia i wezwania do wydalenia - przepis wyraźnie wiąże karę z niezastosowaniem się do wcześniejszego wezwania. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie tej grzywny z karą za przestępstwo lub wykroczenie; jest to środek porządkowy postępowania egzekucyjnego, co nie wyklucza odrębnej odpowiedzialności na innej podstawie prawnej. Bywa też błędnie przyjmowane, że sankcja dotyczy wyłącznie dłużnika, podczas gdy przepis mówi ogólnie o osobie zachowującej się niewłaściwie lub przeszkadzającej czynnościom. Warto również pamiętać, że samo wyrażanie sprzeciwu wobec egzekucji czy zapowiedź złożenia skargi nie jest tożsame z przeszkadzaniem w czynnościach. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy grzywna została już nałożona, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
