Art. 763².

Co stanowi przepis

Art. 763(2) KPC reguluje procedurę wyłączenia komornika z prowadzonego przez niego postępowania egzekucyjnego. Wniosek o wyłączenie składa się na piśmie do samego komornika, który prowadzi sprawę, przy czym wnioskodawca musi uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, a więc przedstawić okoliczności czyniące je prawdopodobnymi, bez konieczności pełnego dowodu. Komornik ma 3 dni od złożenia wniosku na przekazanie go, wraz z własnymi pisemnymi wyjaśnieniami, do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii. Sąd ten rozpoznaje wniosek w terminie 7 dni od jego przekazania, orzekając postanowieniem na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, a na to postanowienie zażalenie nie przysługuje. Paragraf 4 rozciąga te zasady odpowiednio na zastępcę komornika oraz asesorów komorniczych, jeżeli osoby te prowadzą postępowanie lub dokonują w sprawie określonych czynności. W kwestiach nieuregulowanych w § 1-6 stosuje się odpowiednio przepisy o wyłączeniu sędziego (§ 7).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy strona postępowania egzekucyjnego - najczęściej dłużnik lub wierzyciel - uważa, że zachodzą okoliczności podważające bezstronność komornika albo osoby działającej w jego zastępstwie. Norma dotyczy zarówno przyczyn wyłączenia z mocy ustawy, jak i tych opartych na wątpliwościach co do bezstronności, które wynikają z odpowiednio stosowanych przepisów o wyłączeniu sędziego. Art. 763(2) KPC ma charakter proceduralny: nie wskazuje samych podstaw wyłączenia, lecz określa drogę, terminy i organ rozstrzygający. Istotny jest § 5: do czasu rozpoznania wniosku komornik może działać dalej, lecz nie może dokonywać czynności o nieodwracalnych skutkach, chyba że wniosek w sposób oczywisty zmierza wyłącznie do przedłużenia postępowania. Jeżeli sąd uwzględni wniosek, wyznacza innego komornika, w miarę możliwości z tego samego rewiru, i może z urzędu uchylić w niezbędnym zakresie czynności dokonane po złożeniu wniosku.

Przykład

Dłużnik dowiaduje się, że komornik prowadzący egzekucję z jego wynagrodzenia jest bliskim krewnym wierzyciela, który złożył wniosek egzekucyjny. Składa pisemny wniosek o wyłączenie do kancelarii tego komornika, opisując pokrewieństwo i dołączając dokumenty uprawdopodobniające tę okoliczność. Komornik w ciągu 3 dni przesyła wniosek wraz z wyjaśnieniami do sądu rejonowego właściwego ze względu na siedzibę kancelarii, a sąd w ciągu 7 dni wydaje postanowienie na posiedzeniu niejawnym. Gdyby w międzyczasie komornik zaplanował licytację ruchomości, powinien powstrzymać się od czynności o nieodwracalnych skutkach, a po uwzględnieniu wniosku sąd wyznaczy innego komornika i może uchylić czynności podjęte po złożeniu wniosku.

Częste nieporozumienia

Pierwszy błąd to kierowanie wniosku od razu do sądu - przepis wymaga złożenia go do komornika prowadzącego postępowanie. Drugi to przekonanie, że samo złożenie wniosku wstrzymuje całą egzekucję; § 5 pozwala komornikowi działać dalej, z wyłączeniem czynności nieodwracalnych. Trzeci to oczekiwanie zażalenia na postanowienie sądu - § 3 wprost je wyłącza. Czwarty to zgłaszanie wniosków bez uprawdopodobnienia przyczyn albo wyłącznie w celu przewleczenia sprawy, co ustawa wprost dostrzega. Warto też pamiętać, że wyłączenie nie unieważnia automatycznie wszystkich wcześniejszych czynności. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.