Art. 763¹.

Co stanowi przepis

Art. 763[1] KPC formułuje obowiązek informacyjny komornika sądowego wobec uczestników postępowania egzekucyjnego. Komornik ma pouczyć strony i uczestników postępowania o sposobie oraz terminie zaskarżenia dokonanej czynności, czyli wskazać, jaki środek zaskarżenia przysługuje, do kogo należy go wnieść i w jakim czasie. Obowiązek ten dotyczy wyłącznie osób, które nie są zastępowane przez zawodowego pełnomocnika, to jest przez adwokata, radcę prawnego, rzecznika patentowego lub Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawodawca wychodzi bowiem z założenia, że podmiot korzystający z profesjonalnej pomocy prawnej zna reguły zaskarżania czynności i nie wymaga dodatkowego wsparcia. Drugie zdanie przepisu rozstrzyga sytuację, w której osoba uprawniona nie jest obecna przy czynności: wówczas pouczenie przekazuje się razem z zawiadomieniem o dokonaniu czynności.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w toku postępowania egzekucyjnego, przy każdej czynności komornika, która podlega zaskarżeniu. Warunkiem powstania obowiązku jest brak zastępstwa przez pełnomocnika z kręgu wskazanego w art. 763[1] KPC. Jeżeli dana osoba jest obecna przy czynności, pouczenie następuje bezpośrednio, przy jej dokonywaniu. Jeżeli jest nieobecna, komornik dołącza pouczenie do zawiadomienia o czynności, tak aby adresat dowiedział się o niej i jednocześnie poznał swoje uprawnienia. Obowiązek obejmuje zarówno dłużnika, jak i wierzyciela oraz innych uczestników, o ile działają samodzielnie.

Przykład

Komornik dokonuje zajęcia ruchomości w mieszkaniu dłużnika, który działa bez pełnomocnika i jest obecny przy czynności. Zgodnie z art. 763[1] KPC komornik powinien pouczyć go, jaki środek zaskarżenia przysługuje na tę czynność, w jakim terminie i do jakiego organu należy go skierować. Gdyby dłużnika nie było w mieszkaniu, a czynność zostałaby przeprowadzona w obecności innej osoby, komornik przesyła zawiadomienie o zajęciu i w tym samym piśmie zamieszcza wymagane pouczenie. Dzięki temu dłużnik, nawet nieobecny, ma realną możliwość ocenienia, czy chce kwestionować czynność, i zachowania terminu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że pouczenie zastępuje samo zaskarżenie lub przedłuża termin - pouczenie ma charakter wyłącznie informacyjny, a bieg terminu wynika z odrębnych przepisów. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że komornik doradzi, czy warto zaskarżyć czynność; przepis nakazuje wskazać sposób i termin, a nie oceniać zasadność środka. Po trzecie, osoby reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego niekiedy zarzucają brak pouczenia, choć art. 763[1] KPC wprost ich wyłącza. Zdarza się też mylenie pouczenia z zawiadomieniem o czynności - są to dwa różne elementy, które przy nieobecności uczestnika przekazywane są łącznie. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy pojawia się spór o prawidłowość pouczenia lub o zachowanie terminu, warto skonsultować się z prawnikiem.