Art. 762¹.

Co stanowi przepis

Art. 762¹ KPC wprowadza szczególny tryb reagowania komornika na uchybienie obowiązkom przez żołnierza pełniącego czynną służbę wojskową. Zasadą wynikającą z art. 762 § 1 i 2 KPC jest, że osoba, która nie wykonuje obowiązków związanych z postępowaniem egzekucyjnym, może zostać ukarana grzywną przez komornika. Omawiany przepis modyfikuje tę zasadę w odniesieniu do jednej kategorii osób: żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. Zamiast nakładać grzywnę, komornik występuje do dowódcy jednostki wojskowej, w której żołnierz pełni służbę, z wnioskiem o pociągnięcie go do odpowiedzialności dyscyplinarnej. Ustawodawca wyłączył jednak z tego rozwiązania żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową dyspozycyjnie - wobec nich stosuje się zasady ogólne, czyli grzywnę.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, musi dojść do uchybienia obowiązkom, o których mowa w art. 762 § 1 i 2 KPC, a więc do zachowania, które w normalnym trybie uzasadniałoby ukaranie grzywną przez komornika. Po drugie, osoba, której uchybienie dotyczy, musi w chwili zdarzenia pełnić czynną służbę wojskową - i nie może to być terytorialna służba wojskowa pełniona dyspozycyjnie. Komornik nie ma w takim przypadku swobody wyboru: przepis nie pozwala mu na ukaranie żołnierza grzywną, lecz nakazuje skierowanie wniosku do dowódcy jednostki. O tym, czy i jaka kara dyscyplinarna zostanie wymierzona, rozstrzyga już dowódca jednostki wojskowej w trybie właściwym dla odpowiedzialności dyscyplinarnej żołnierzy, a nie komornik.

Przykład

Komornik prowadzi egzekucję i wzywa świadka zdarzenia do stawienia się oraz udzielenia wyjaśnień niezbędnych dla ustalenia składników majątku dłużnika. Wezwana osoba okazuje się żołnierzem pełniącym czynną służbę wojskową i mimo prawidłowego doręczenia wezwania nie stawia się ani nie usprawiedliwia nieobecności. Gdyby chodziło o osobę cywilną, komornik mógłby wymierzyć grzywnę na podstawie art. 762 KPC. Ponieważ jednak adresatem wezwania jest żołnierz w czynnej służbie, komornik na podstawie art. 762¹ KPC kieruje do dowódcy jego jednostki wniosek o pociągnięcie żołnierza do odpowiedzialności dyscyplinarnej i to dowódca ocenia sprawę w postępowaniu dyscyplinarnym.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że żołnierz w ogóle nie ponosi konsekwencji uchybienia obowiązkom wobec komornika - przepis nie zwalnia go z odpowiedzialności, a jedynie zmienia jej tryb i organ orzekający. Drugim nieporozumieniem jest rozciąganie tego rozwiązania na wszystkich żołnierzy: przepis wyraźnie wyłącza terytorialną służbę wojskową pełnioną dyspozycyjnie. Trzecim jest założenie, że komornik może wybrać między grzywną a wnioskiem dyscyplinarnym - z brzmienia art. 762¹ KPC wynika, że wobec objętych nim żołnierzy grzywny nie nakłada. Zdarza się też mylne przyjęcie, że skierowanie wniosku automatycznie oznacza ukaranie, podczas gdy ocena sprawy należy do dowódcy jednostki. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena statusu służby i charakteru uchybienia wymaga analizy konkretnych okoliczności.