Art. 762.

Co stanowi przepis

Art. 762 KPC wprowadza sankcję porządkową za utrudnianie postępowania egzekucyjnego przez osoby, od których organ egzekucyjny żąda wyjaśnień lub informacji na podstawie art. 761 KPC. Zgodnie z § 1 osoba odpowiedzialna może zostać ukarana grzywną do dwóch tysięcy złotych, jeżeli bez uzasadnionej przyczyny odmówi udzielenia wyjaśnień lub informacji albo udzieli ich świadomie fałszywych. Ta sama grzywna grozi dłużnikowi, który zaniedba obowiązku powiadomienia o zmianie miejsca swojego pobytu. Grzywnę nakłada sam organ egzekucyjny - komornik lub sąd - działając na wniosek wierzyciela albo z urzędu. Paragraf 2 rozstrzyga, kto odpowiada, gdy żądanie skierowano do osoby prawnej lub innej organizacji: ukarany zostaje pracownik odpowiedzialny za udzielenie informacji, a jeżeli jego ustalenie jest utrudnione - kierownik jednostki, którego organ ma obowiązek wcześniej wysłuchać. Wypis postanowienia o ukaraniu doręcza się osobie ukaranej, stronom oraz prokuratorowi (§ 3), a samo ukaranie grzywną nie wyłącza odpowiedzialności karnej za niedopełnienie lub przekroczenie obowiązków służbowych (§ 5).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się dopiero wtedy, gdy organ egzekucyjny skierował do konkretnej osoby lub instytucji prawidłowe żądanie w trybie art. 761 KPC, a adresat na nie nie zareagował albo zareagował nierzetelnie. Kluczowe jest, aby odmowa była nieuzasadniona - jeżeli istnieje podstawa do odmowy, na przykład wynikająca z tajemnicy chronionej ustawą, sankcja nie powinna być stosowana. Przy fałszywych informacjach wymagane jest działanie świadome, a nie zwykła pomyłka czy niekompletność danych wynikająca z błędu. Osobną podstawą ukarania jest zaniedbanie przez dłużnika obowiązku zawiadomienia o zmianie miejsca pobytu, co utrudnia doręczenia w toku egzekucji. Grzywna ma charakter porządkowy - jej celem jest wymuszenie współdziałania, a nie naprawienie szkody wierzyciela.

Przykład

Komornik prowadzący egzekucję zwraca się do spółki będącej pracodawcą dłużnika o podanie wysokości jego wynagrodzenia oraz informacji o dokonywanych potrąceniach. Spółka mimo dwóch wezwań nie udziela żadnej odpowiedzi, a wierzyciel składa wniosek o ukaranie. Komornik ustala, że za obsługę korespondencji odpowiadał wskazany pracownik działu kadr, i to jego karze grzywną; gdyby ustalenie takiej osoby było utrudnione, ukarany zostałby kierownik, którego organ musiałby wcześniej wysłuchać. Wypis postanowienia trafia do ukaranego, do wierzyciela i dłużnika oraz do prokuratora.

Częste nieporozumienia

Często zakłada się, że grzywna z art. 762 KPC zastępuje odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wierzycielowi - tak nie jest, sankcja porządkowa jest od niej niezależna. Mylne jest też przekonanie, że ukaranie zamyka sprawę: § 5 wyraźnie wskazuje, że nie zwalnia to od odpowiedzialności karnej za niedopełnienie lub przekroczenie obowiązków służbowych. Nieporozumieniem bywa kierowanie grzywny do samej osoby prawnej zamiast do konkretnej osoby fizycznej. Wreszcie dłużnicy nierzadko nie wiedzą, że sama zmiana miejsca pobytu bez powiadomienia organu może uzasadniać ukaranie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.