Co stanowi przepis
Art. 756² KPC daje sądowi narzędzie, które ma wzmocnić skuteczność postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia w sprawach rodzinnych. Zgodnie z § 1, jeżeli sąd uwzględnia wniosek o zabezpieczenie przez uregulowanie stosunków na czas trwania postępowania, uregulowanie sposobów kontaktów z dzieckiem albo określenie sposobu roztoczenia pieczy nad małoletnim w modelu, w którym dziecko mieszka z każdym z rodziców w powtarzających się okresach, to na wniosek uprawnionego może już w tym samym postanowieniu zagrozić obowiązanemu nakazaniem zapłaty określonej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego na wypadek naruszenia obowiązków wynikających z postanowienia. Jest to więc swoiste ostrzeżenie finansowe wpisane do treści orzeczenia zabezpieczającego. Paragraf 2 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 1050¹ i art. 1051¹ KPC, a gdy zabezpieczenie dotyczy kontaktów z dzieckiem albo naprzemiennego zamieszkiwania - także art. 582¹ § 3 KPC. Oznacza to, że mechanizm zagrożenia zapłatą funkcjonuje według reguł znanych z przepisów o egzekucji obowiązków niepieniężnych i o sprawach dotyczących kontaktów.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie w toku postępowania zabezpieczającego i tylko w odniesieniu do wymienionych w § 1 rodzajów zabezpieczenia. Kluczowe jest to, że sąd nie działa z urzędu - zagrożenie zapłatą następuje na wniosek uprawnionego, a więc osoby, na której rzecz zabezpieczenie jest udzielane. Wniosek taki warto sformułować już w piśmie inicjującym, wskazując konkretną sumę, której zagrożenia domaga się strona. Sąd nie ma obowiązku uwzględnić żądania - ustawa posługuje się sformułowaniem "może", co oznacza uznanie sądu opierające się na okolicznościach sprawy, w tym na ocenie ryzyka niewykonywania postanowienia. Samo zagrożenie nie jest jeszcze nakazaniem zapłaty; to dopiero zapowiedź konsekwencji na wypadek naruszenia obowiązków.
Przykład
Rodzice są w trakcie sprawy rozwodowej, a sąd udziela zabezpieczenia, ustalając, że ojciec spotyka się z dzieckiem w co drugi weekend oraz w określone dni tygodnia. Ojciec, obawiając się, że matka będzie utrudniać wydawanie dziecka, składa wniosek o zagrożenie jej nakazaniem zapłaty określonej sumy za każde naruszenie postanowienia. Sąd uwzględnia wniosek i wpisuje takie zagrożenie do postanowienia o zabezpieczeniu. Jeżeli następnie kontakt nie dojdzie do skutku z przyczyn leżących po stronie matki, ojciec może wystąpić o nakazanie jej zapłaty sumy objętej wcześniejszym zagrożeniem.
Częste nieporozumienia
Najczęstszy błąd to przekonanie, że sama treść art. 756² KPC powoduje automatyczne obciążenie drugiej strony pieniędzmi po pierwszym naruszeniu - konieczny jest odrębny etap, w którym sąd nakazuje zapłatę. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie tej sumy jak odszkodowania czy alimentów; ma ona charakter przymuszający, a nie kompensacyjny. Mylone bywa również zagrożenie zapłatą z karą grzywny - ustawa przewiduje świadczenie na rzecz uprawnionego, nie na rzecz Skarbu Państwa. Warto też pamiętać, że przepis nie obejmuje każdego rodzaju zabezpieczenia, lecz wyłącznie przypadki wskazane w § 1. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy formułowaniu wniosku i określaniu wysokości sumy, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
