Art. 756³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 756(3) KPC określa skutki wieczystoksięgowe szczególnego sposobu zabezpieczenia roszczeń, jakim jest zakaz zbywania lub obciążania nieruchomości albo spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Zgodnie z § 1 postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia ustanawiające taki zakaz stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej ostrzeżenia o zakazie zbywania lub obciążania tych praw. Paragraf 2 nakłada na sąd, który wydał postanowienie, obowiązek przekazania go sądowi dokonującemu wpisu, przy czym wpis ostrzeżenia następuje z urzędu, a więc bez odrębnego wniosku uprawnionego. Paragraf 3 przewiduje, że sąd, który dokonał wpisu, doręcza postanowienie obowiązanemu, a jeżeli dotyczy ono spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu - także spółdzielni mieszkaniowej. Wreszcie § 4 przesądza, że spółdzielnia mieszkaniowa ponosi odpowiedzialność za szkodę spowodowaną czynnościami zmierzającymi do zbycia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mimo ustanowionego zakazu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy sąd w postępowaniu zabezpieczającym udzielił zabezpieczenia w postaci zakazu zbywania lub obciążania nieruchomości bądź spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Warunkiem uruchomienia opisanego mechanizmu jest zatem wcześniejsze wydanie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia obejmującego właśnie taki zakaz. Dalsze czynności - przekazanie postanowienia, wpis ostrzeżenia oraz doręczenia - następują już z inicjatywy sądu, co odciąża uprawnionego od dodatkowych formalności. Reguła z § 3 dotycząca spółdzielni mieszkaniowej wchodzi w grę wyłącznie wówczas, gdy zakaz odnosi się do spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Odpowiedzialność odszkodowawcza z § 4 aktualizuje się natomiast dopiero wtedy, gdy spółdzielnia podejmuje czynności zmierzające do zbycia takiego prawa mimo obowiązującego zakazu.

Przykład

Uprawniony dochodzi roszczenia dotyczącego lokalu i uzyskuje postanowienie zabezpieczające, w którym sąd zakazuje obowiązanemu zbywania i obciążania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Sąd, który wydał to postanowienie, przekazuje je sądowi wieczystoksięgowemu, a ten z urzędu wpisuje w księdze wieczystej ostrzeżenie o zakazie. Następnie sąd, który dokonał wpisu, doręcza postanowienie obowiązanemu, a ponieważ chodzi o prawo spółdzielcze - również spółdzielni mieszkaniowej. Gdyby mimo to spółdzielnia podejmowała czynności zmierzające do zbycia tego prawa, na podstawie art. 756(3) § 4 KPC ponosi odpowiedzialność za wywołaną tym szkodę.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że uprawniony musi sam składać wniosek o wpis ostrzeżenia - z § 2 wynika wprost, że wpisu dokonuje się z urzędu. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie ostrzeżenia z hipoteką lub innym prawem rzeczowym; ostrzeżenie ujawnia jedynie ustanowiony sądownie zakaz. Trzecim jest założenie, że doręczenie postanowienia obowiązanemu następuje wyłącznie od sądu orzekającego, podczas gdy § 3 wskazuje sąd, który dokonał wpisu. Bywa też mylnie przyjmowane, że spółdzielnia mieszkaniowa pozostaje całkowicie bierna, tymczasem § 4 wiąże z jej działaniami wprost odpowiedzialność odszkodowawczą. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena skutków zabezpieczenia zależy od treści konkretnego postanowienia.