Co stanowi przepis
Art. 756(1) KPC wprowadza szczególną zasadę proceduralną dla postępowania zabezpieczającego w dwóch kategoriach spraw: dotyczących pieczy nad małoletnimi dziećmi oraz kontaktów z dzieckiem. Zgodnie z tym przepisem sąd rozstrzyga o zabezpieczeniu dopiero po przeprowadzeniu rozprawy, a więc po wysłuchaniu stron i umożliwieniu im przedstawienia stanowisk. Jest to odstępstwo od ogólnej reguły, według której wnioski o zabezpieczenie sąd może rozpoznawać na posiedzeniu niejawnym, bez udziału uczestników. Ustawodawca przewidział jednak wyjątek: gdy chodzi o wypadek niecierpiący zwłoki, sąd może orzec o zabezpieczeniu bez rozprawy. Celem regulacji jest zapewnienie, by decyzje ingerujące w relacje dziecka z rodzicami zapadały na podstawie pełniejszego materiału, a nie wyłącznie twierdzeń jednej strony.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się w sprawach, w których przedmiotem zabezpieczenia jest piecza nad małoletnim dzieckiem, na przykład ustalenie miejsca pobytu dziecka na czas trwania postępowania, oraz w sprawach o kontakty z dzieckiem. Znaczenie ma zatem przedmiot wniosku, a nie rodzaj postępowania głównego - może to być sprawa rozwodowa, sprawa opiekuńcza czy sprawa o kontakty. Wyjątek od obowiązku przeprowadzenia rozprawy dotyczy sytuacji pilnych, w których zwłoka mogłaby zagrozić dobru dziecka lub uniemożliwić osiągnięcie celu zabezpieczenia. Ocena, czy zachodzi wypadek niecierpiący zwłoki, należy do sądu i wymaga wykazania przez wnioskodawcę okoliczności uzasadniających natychmiastowe działanie.
Przykład
Matka wnosi o rozwód i jednocześnie składa wniosek o zabezpieczenie miejsca pobytu dwuletniego dziecka przy niej na czas postępowania. Sąd, kierując się art. 756(1) KPC, wyznacza rozprawę, na której wysłuchuje obojga rodziców i ocenia przedstawione dowody, zamiast rozstrzygać wniosek na posiedzeniu niejawnym. Gdyby jednak we wniosku wykazano, że dziecku grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo, sąd mógłby uznać sprawę za wypadek niecierpiący zwłoki i wydać postanowienie natychmiast, bez rozprawy. W takiej sytuacji druga strona zachowuje możliwość zaskarżenia postanowienia i przedstawienia swoich argumentów.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że każdy wniosek o zabezpieczenie kontaktów zostanie rozpoznany od ręki - reguła jest odwrotna, zasadą jest rozprawa. Drugim jest traktowanie zwykłego konfliktu między rodzicami jako wypadku niecierpiącego zwłoki; pilność musi wynikać z konkretnych, opisanych okoliczności, a nie z samego napięcia w relacjach. Bywa też mylone rozstrzygnięcie tymczasowe z ostatecznym - zabezpieczenie ma charakter przejściowy i nie przesądza treści orzeczenia kończącego sprawę. Wreszcie sam fakt wyznaczenia rozprawy nie oznacza, że wniosek zostanie uwzględniony, ponieważ sąd nadal bada podstawy zabezpieczenia i przede wszystkim dobro dziecka. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego przypadku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.