Art. 753².

Co stanowi przepis

Art. 753² KPC wprowadza wyjątek od zasady, że wyrok zapada po przeprowadzeniu rozprawy. Przepis odnosi się do spraw wskazanych w art. 753 i art. 753¹ KPC, a więc do kategorii spraw, w których sąd udziela zabezpieczenia polegającego na zobowiązaniu do zapłaty określonych kwot lub do spełnienia innych świadczeń na rzecz uprawnionego. Jeżeli w takiej sprawie osoba zobowiązana do świadczeń uzna roszczenie, sąd może wydać wyrok zasądzający świadczenie na posiedzeniu niejawnym, czyli bez wyznaczania rozprawy i bez udziału stron. Istotne jest zastrzeżenie, że wyrok taki obejmuje jedynie zakres niezaspokojony, a więc tę część roszczenia, która nie została jeszcze dobrowolnie spełniona. Celem regulacji jest przyspieszenie postępowania tam, gdzie spór faktycznie wygasł, ponieważ pozwany nie kwestionuje żądania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 753² KPC wymaga spełnienia kilku warunków łącznie. Po pierwsze, sprawa musi należeć do kategorii objętych art. 753 i art. 753¹ KPC, a więc dotyczyć świadczeń, dla których ustawodawca przewidział szczególne zasady zabezpieczenia. Po drugie, osoba obowiązana do świadczeń musi uznać roszczenie, czyli złożyć oświadczenie, z którego wynika, że nie kwestionuje żądania powoda co do zasady i wysokości. Po trzecie, przedmiotem wyroku pozostaje wyłącznie ta część świadczenia, która nie została zaspokojona, ponieważ w zakresie już spełnionym zasądzanie byłoby bezprzedmiotowe. Skorzystanie z tej możliwości jest uprawnieniem sądu, na co wskazuje sformułowanie "może być wydany", a nie jego obowiązkiem.

Przykład

Matka małoletniego dziecka wnosi pozew o świadczenie na jego rzecz, a sąd na wstępie udziela zabezpieczenia, zobowiązując ojca do przekazywania określonej kwoty miesięcznie. Ojciec w odpowiedzi na pozew oświadcza, że uznaje roszczenie w całości i deklaruje wolę płacenia wskazanej kwoty. Część rat, wynikającą z udzielonego zabezpieczenia, zdążył już przekazać na rachunek matki, natomiast pozostała część żądania nie została pokryta. W takiej sytuacji sąd, opierając się na art. 753² KPC, może na posiedzeniu niejawnym wydać wyrok zasądzający świadczenie w zakresie, który nie został zaspokojony, bez wzywania stron na rozprawę.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że uznanie roszczenia automatycznie kończy sprawę i zwalnia sąd z wydania orzeczenia; w rzeczywistości wyrok nadal jest potrzebny, ponieważ dopiero on stanowi tytuł do przymusowego dochodzenia świadczenia. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie zabezpieczenia z prawomocnym rozstrzygnięciem sprawy - zabezpieczenie ma charakter tymczasowy, a art. 753² KPC pozwala na szybsze wydanie wyroku co do części niezaspokojonej. Trzecim błędem jest zakładanie, że posiedzenie niejawne odbędzie się zawsze, gdy pozwany uzna żądanie; przepis daje sądowi możliwość, a nie nakaz takiego działania. Wreszcie mylne jest przekonanie, że wyrok wydany na posiedzeniu niejawnym jest orzeczeniem gorszej kategorii - ma on taką samą moc jak wyrok ogłoszony po rozprawie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.