Art. 753¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 753(1) KPC rozszerza szczególny sposób zabezpieczenia, przewidziany w art. 753 KPC dla roszczeń alimentacyjnych, na katalog innych roszczeń wymienionych w § 1. Chodzi między innymi o roszczenia o rentę, sumę potrzebną na koszty leczenia oraz roszczenia z tytułu odpowiedzialności za uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia lub utratę życia żywiciela, a także o zmianę uprawnień z dożywocia na dożywotnią rentę. Katalog obejmuje ponadto wynagrodzenie za pracę, należności z rękojmi, gwarancji jakości, kary umownej oraz z tytułu niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową - przeciwko przedsiębiorcy do dwudziestu tysięcy złotych, należności z najmu i dzierżawy oraz opłat obciążających najemcę lub dzierżawcę do tej samej kwoty, naprawienie szkody z naruszenia przepisów o ochronie środowiska, wynagrodzenie twórcy projektu wynalazczego oraz państwową kompensatę dla ofiar niektórych czynów zabronionych w części na koszty leczenia, rehabilitacji lub pogrzebu. Paragraf 2 nakazuje co do zasady udzielenie zabezpieczenia po przeprowadzeniu rozprawy, z wyjątkiem spraw o kompensatę państwową, przy czym oddalenie wniosku może nastąpić na posiedzeniu niejawnym, a art. 749 KPC nie znajduje zastosowania. Paragraf 3 zwalnia wnioskodawcę z uprawdopodobnienia interesu prawnego w sprawach z pkt 1, 2 i 9.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy uprawniony domaga się zabezpieczenia roszczenia pieniężnego należącego do jednej z kategorii wskazanych w § 1. Konieczne jest uprawdopodobnienie samego roszczenia, natomiast w sprawach o rentę i pochodne, o wynagrodzenie za pracę oraz o kompensatę państwową nie trzeba wykazywać interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. W pozostałych przypadkach interes prawny podlega uprawdopodobnieniu na zasadach ogólnych. Zastosowanie art. 753 KPC w drodze odesłania oznacza, że sąd może zobowiązać obowiązanego do zapłaty określonych sum na rzecz uprawnionego, a więc zabezpieczenie ma charakter nowacyjny i zaspokajający, a nie wyłącznie ochronny.

Przykład

Pracownik pozywa pracodawcę o zaległe wynagrodzenie za trzy miesiące i składa wniosek o zabezpieczenie roszczenia. Powołując się na art. 753(1) § 1 pkt 2 KPC nie musi wykazywać interesu prawnego, wystarczy uprawdopodobnienie samego roszczenia, na przykład umową o pracę i korespondencją z pracodawcą. Sąd wyznacza rozprawę, ponieważ § 2 wymaga jej przeprowadzenia przed udzieleniem zabezpieczenia. Jeżeli sąd uzna wniosek za bezzasadny, może go oddalić na posiedzeniu niejawnym, bez wyznaczania terminu rozprawy.

Częste nieporozumienia

Pierwszy błąd polega na przyjmowaniu, że brak wymogu uprawdopodobnienia interesu prawnego dotyczy wszystkich roszczeń z § 1 - w rzeczywistości obejmuje wyłącznie punkty 1, 2 i 9. Drugi to pomijanie limitu dwudziestu tysięcy złotych przy roszczeniach z pkt 3 i 4, który wyznacza granicę stosowania tego trybu. Trzeci dotyczy przekonania, że zabezpieczenie zostanie udzielone od razu na posiedzeniu niejawnym, podczas gdy zasadą jest rozprawa. Warto też pamiętać, że wyłączenie art. 749 KPC oznacza odejście od ogólnych ograniczeń dotyczących zabezpieczenia roszczeń, jeszcze niewymagalnych na zasadach ogólnych. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena przesłanek zabezpieczenia zależy od okoliczności konkretnego postępowania.