Art. 753³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 753(3) KPC reguluje szczególny sposób udzielania zabezpieczenia roszczeń o rentę, czyli o miesięczne świadczenie zapewniające środki utrzymania. Chodzi o roszczenia oparte na art. 444 § 2 Kodeksu cywilnego (renta dla osoby, która wskutek uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia utraciła całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo której zwiększyły się potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość) oraz na art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego (renta dla osób bliskich zmarłego). Paragraf 1 stanowi, że jeżeli szkoda wynika z czynu niedozwolonego wyczerpującego znamiona jednego z przestępstw przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji w ruchu lądowym z rozdziału XXI Kodeksu karnego, zabójstwa z użyciem pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym albo umyślnego spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z użyciem takiego pojazdu, sąd udziela zabezpieczenia każdemu uprawnionemu w wysokości nie niższej niż kwota najniższej emerytury z art. 85 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której uzyskiwanie świadczeń rentowych z innych źródeł przemawia za kwotą niższą. Paragraf 2 wprowadza natomiast górny pułap: łączna kwota zabezpieczenia na rzecz wszystkich uprawnionych nie może przekraczać miesięcznego wynagrodzenia netto lub dochodu poszkodowanego z okresu przed zdarzeniem ani pięciokrotności najniższej emerytury.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się na etapie postępowania zabezpieczającego, a więc jeszcze zanim sąd rozstrzygnie sprawę co do istoty. Konieczne jest, aby żądanie dotyczyło renty w formie miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania, a nie na przykład jednorazowego zadośćuczynienia. Kluczową przesłanką jest kwalifikacja zdarzenia: musi to być czyn niedozwolony odpowiadający znamionom jednego z przestępstw wymienionych w art. 753(3) § 1 pkt 1-3 KPC, związanych z ruchem lądowym i pojazdem mechanicznym. Uprawnionym może być zarówno sam poszkodowany, jak i osoby bliskie zmarłego, a minimalny standard kwotowy przysługuje każdemu z nich odrębnie, z zastrzeżeniem limitu z § 2.

Przykład

Kierowca prowadzący pojazd w stanie nietrzeźwości powoduje wypadek, w którym ginie ojciec dwojga małoletnich dzieci. Dzieci, reprezentowane przez matkę, wnoszą pozew o rentę na podstawie art. 446 § 2 Kodeksu cywilnego i jednocześnie składają wniosek o zabezpieczenie. Sąd, stosując art. 753(3) § 1 KPC, powinien przyznać każdemu z dzieci świadczenie miesięczne nie niższe niż kwota najniższej emerytury. Jeżeli jednak zmarły osiągał dochód netto niższy niż suma tych kwot, łączne zabezpieczenie zostanie ograniczone zgodnie z § 2 tego artykułu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że minimalna kwota z § 1 przysługuje w każdej sprawie odszkodowawczej. Dotyczy ona wyłącznie wskazanych kategorii czynów związanych z ruchem lądowym. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie kwoty najniższej emerytury jako sztywnej wysokości świadczenia, podczas gdy jest to próg minimalny, od którego ustawa przewiduje wyjątek przy rentach z innych źródeł. Trzecim błędem bywa pomijanie limitu z § 2, który działa łącznie wobec wszystkich uprawnionych. Warto też pamiętać, że zabezpieczenie ma charakter tymczasowy i nie przesądza ostatecznej wysokości renty. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.