Art. 752⁴.

Co stanowi przepis

Art. 752(4) KPC reguluje sposób wykonywania zarządu przymusowego, który sąd ustanawia jako sposób zabezpieczenia roszczenia. Zgodnie z § 1 zarząd przymusowy nad przedsiębiorstwem lub gospodarstwem rolnym obowiązanego, a także nad zakładem wchodzącym w skład przedsiębiorstwa, jego częścią albo częścią gospodarstwa rolnego, wykonuje się według przepisów o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości. Paragraf 1(1) przesądza, że zarządcę ustanawia ten sam sąd, który wydaje postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia, a samo postanowienie o ustanowieniu zarządcy stanowi podstawę wprowadzenia go w zarząd bez potrzeby nadawania klauzuli wykonalności. Wprost wyłączono możliwość, by zarządcą był sam obowiązany. Dalsze paragrafy dopuszczają modyfikacje: sąd może za zgodą uprawnionego i obowiązanego zezwolić na wykonywanie zarządu w inny sposób (§ 2), a za zgodą obowiązanego postanowić, że dochód z zarządu będzie przeznaczony na zaspokojenie uprawnionego (§ 3), przy czym w sprawach wymienionych w art. 753, art. 753(1) i art. 754 zgoda ta nie jest potrzebna. W razie wyrażenia zgody na zaspokojenie z dochodu odpowiednio stosuje się art. 753(2) (§ 4), a we wszystkich tych kwestiach orzeka sąd, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu (§ 5).

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy wyłącznie postępowania zabezpieczającego, a nie właściwej egzekucji, choć odsyła do reguł egzekucyjnych. Znajduje zastosowanie wtedy, gdy sąd uznał, że odpowiednim sposobem zabezpieczenia roszczenia jest odebranie obowiązanemu bieżącego zarządzania zorganizowaną działalnością gospodarczą lub rolną. Ma to na celu zachowanie substancji majątku i zapobieżenie jego wyprowadzeniu lub zdekapitalizowaniu do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Zastosowanie art. 752(4) KPC obejmuje również sytuacje, w których zabezpieczeniem objęto tylko wyodrębnioną część przedsiębiorstwa lub gospodarstwa. Sąd zachowuje kontrolę nad przebiegiem zarządu przez cały czas jego trwania.

Przykład

Wspólnik spółki dochodzi roszczenia wobec przedsiębiorcy prowadzącego zakład produkcyjny i wykazuje, że obowiązany wyprzedaje wyposażenie zakładu. Sąd udziela zabezpieczenia przez ustanowienie zarządu przymusowego nad tym zakładem i w tym samym postanowieniu wyznacza zarządcę, który na jego podstawie zostaje wprowadzony w zarząd bez klauzuli wykonalności. Zarządca przejmuje bieżące prowadzenie zakładu, płaci kontrahentom i pracownikom, a obowiązany traci możliwość samodzielnego rozporządzania jego mieniem. Gdyby sprawa dotyczyła alimentów, dochód z zarządu mógłby zostać przeznaczony na zaspokojenie uprawnionego bez zgody obowiązanego.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd to założenie, że dochód z zarządu automatycznie trafia do uprawnionego - co do zasady wymaga to odrębnego postanowienia i zgody obowiązanego, poza wyjątkami z art. 753, art. 753(1) i art. 754 KPC. Mylne jest też przekonanie, że do wprowadzenia zarządcy potrzebna jest klauzula wykonalności lub czynności komornika. Nie jest dopuszczalne powierzenie zarządu samemu obowiązanemu, nawet jeśli strony tak się umówią. Wreszcie o zmianach sposobu zarządu nie decyduje zarządca, lecz sąd, który wydał postanowienie o zabezpieczeniu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.