Art. 752³.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 752(3) KPC określa skutki i tryb ujawnienia w księdze wieczystej sądowego zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Zgodnie z § 1 postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia, które ustanawia taki zakaz, stanowi samodzielną podstawę wpisu w księdze wieczystej ostrzeżenia o zakazie zbywania tego prawa. Paragraf 2 przewiduje, że sąd, który wydał to postanowienie, przekazuje je sądowi dokonującemu wpisu, a sam wpis następuje z urzędu - uprawniony nie musi więc składać odrębnego wniosku wieczystoksięgowego ani uiszczać kolejnych formalności w tym zakresie. Paragraf 3 nakłada na sąd, który dokonał wpisu ostrzeżenia, obowiązek doręczenia postanowienia obowiązanemu oraz spółdzielni mieszkaniowej, dzięki czemu obie te osoby dowiadują się o istnieniu zakazu. Wreszcie § 4 przesądza, że spółdzielnia mieszkaniowa ponosi odpowiedzialność za szkodę spowodowaną czynnościami zmierzającymi do zbycia prawa do lokalu mimo ustanowionego zakazu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy sąd w postępowaniu zabezpieczającym udzielił zabezpieczenia w postaci zakazu zbywania spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Warunkiem uruchomienia mechanizmu z art. 752(3) KPC jest zatem uprzednie wydanie postanowienia o zabezpieczeniu, którego treścią jest właśnie zakaz zbywania. Regulacja dotyczy prawa spółdzielczego własnościowego, a więc ograniczonego prawa rzeczowego związanego z lokalem w zasobach spółdzielni mieszkaniowej, dla którego może być prowadzona księga wieczysta. Dalsze czynności - przekazanie postanowienia, wpis ostrzeżenia i doręczenia - dokonywane są przez sądy z urzędu, bez potrzeby inicjatywy stron. Odpowiedzialność odszkodowawcza spółdzielni z § 4 aktualizuje się natomiast wtedy, gdy mimo zakazu podejmuje ona czynności zmierzające do zbycia prawa i powstaje z tego tytułu szkoda.

Przykład zastosowania

Wierzyciel dochodzi od dłużnika zapłaty znacznej kwoty i obawia się, że dłużnik wyzbędzie się jedynego wartościowego składnika majątku, jakim jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Sąd udziela zabezpieczenia, ustanawiając zakaz zbywania tego prawa. Na podstawie art. 752(3) § 1 i § 2 KPC postanowienie trafia do sądu wieczystoksięgowego, który z urzędu wpisuje w księdze wieczystej ostrzeżenie o zakazie zbywania, a następnie doręcza postanowienie dłużnikowi i spółdzielni mieszkaniowej. Jeżeli spółdzielnia mimo tego podejmie czynności zmierzające do zbycia prawa, a wierzyciel poniesie z tego powodu szkodę, spółdzielnia może odpowiadać za tę szkodę na podstawie § 4.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że ostrzeżenie trzeba wpisać na własny wniosek - przepis wyraźnie stanowi, że wpisu dokonuje się z urzędu, po przekazaniu postanowienia przez sąd, który je wydał. Drugim jest utożsamianie ostrzeżenia z zajęciem lub z definitywnym pozbawieniem właściciela jego prawa; ostrzeżenie ujawnia jedynie istnienie zakazu i eliminuje możliwość powoływania się na nieznajomość jego treści. Trzecim nieporozumieniem bywa założenie, że skoro postanowienie doręczono spółdzielni, to ona wyłącznie technicznie odnotowuje zakaz; art. 752(3) § 4 KPC wiąże z tym doręczeniem realną odpowiedzialność odszkodowawczą. Warto też pamiętać, że przepis reguluje sposób ujawnienia zakazu, a nie przesłanki jego udzielenia, które wynikają z ogólnych przepisów o postępowaniu zabezpieczającym. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy ocenie zakresu ochrony i ewentualnych roszczeń odszkodowawczych, warto skonsultować się z prawnikiem.