Co stanowi przepis
Art. 745 KPC reguluje sposób rozliczenia kosztów, które powstają w związku z udzieleniem i wykonaniem zabezpieczenia roszczenia. Zgodnie z § 1 sąd rozstrzyga o tych kosztach w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie, a więc co do zasady razem z rozstrzygnięciem o kosztach całego procesu. Jeżeli jednak koszty postępowania zabezpieczającego powstały już po wydaniu takiego orzeczenia, o ich zwrocie orzeka - na wniosek strony - sąd, który udzielił zabezpieczenia. Paragraf 2 dotyczy sytuacji szczególnej: gdy zabezpieczenie udzielono jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie, a uprawniony nie wytoczył powództwa w wyznaczonym mu terminie. Wówczas obowiązany może w ciągu dwóch tygodni od upływu tego terminu złożyć wniosek o przyznanie mu kosztów, a w tym samym terminie z wnioskiem o koszty może wystąpić także uprawniony, jeżeli nie wytoczył sprawy dlatego, że obowiązany dobrowolnie zaspokoił jego roszczenie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie zawsze tam, gdzie doszło do udzielenia zabezpieczenia - zarówno w toku sprawy, jak i przed jej wszczęciem. Warunkiem rozstrzygnięcia o kosztach powstałych po zakończeniu sprawy jest złożenie wniosku przez zainteresowaną stronę; sąd nie działa tu z urzędu. W przypadku z § 2 kluczowe znaczenie ma dochowanie dwutygodniowego terminu liczonego od upływu terminu wyznaczonego uprawnionemu na wytoczenie sprawy. Przepis ma więc chronić obowiązanego, który poniósł ciężar zabezpieczenia, choć postępowanie główne ostatecznie nie zostało wszczęte.
Przykład
Przedsiębiorca uzyskał przed wytoczeniem powództwa zabezpieczenie roszczenia pieniężnego przez zajęcie rachunku bankowego kontrahenta, a sąd wyznaczył mu dwutygodniowy termin na wniesienie pozwu. Uprawniony pozwu jednak nie złożył, ponieważ kontrahent w międzyczasie zapłacił całą należność. W takiej sytuacji uprawniony może w ciągu dwóch tygodni od upływu terminu na wytoczenie sprawy złożyć wniosek o przyznanie mu kosztów postępowania zabezpieczającego, wskazując, że nie pozwał dlatego, iż roszczenie zostało zaspokojone. Gdyby natomiast zapłata nie nastąpiła, a uprawniony po prostu zaniechał wytoczenia sprawy, to obowiązany mógłby w tym samym terminie domagać się zwrotu poniesionych przez siebie kosztów.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że sąd sam rozliczy wszystkie koszty zabezpieczenia bez inicjatywy stron - tymczasem art. 745 KPC w wielu sytuacjach wymaga wniosku. Drugim błędem jest kierowanie wniosku do niewłaściwego sądu: koszty powstałe później rozlicza sąd, który udzielił zabezpieczenia. Mylone bywa też, kto może żądać kosztów w razie niewytoczenia sprawy - co do zasady jest to obowiązany, a uprawniony tylko wtedy, gdy jego roszczenie zostało zaspokojone. Wreszcie dwutygodniowy termin z § 2 bywa liczony od dnia wydania postanowienia, choć biegnie on od upływu terminu wyznaczonego na wszczęcie sprawy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
