Art. 746.

Co stanowi przepis

Art. 746 KPC określa odpowiedzialność odszkodowawczą osoby, która uzyskała zabezpieczenie roszczenia, wobec osoby, przeciwko której to zabezpieczenie wykonano. Zgodnie z § 1 obowiązanemu przysługuje przeciwko uprawnionemu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia, jeżeli uprawniony nie wniósł w wyznaczonym terminie pisma wszczynającego postępowanie albo cofnął pozew lub wniosek, a także wtedy, gdy pozew lub wniosek zwrócono albo odrzucono, powództwo bądź wniosek oddalono lub postępowanie umorzono, jak również w przypadkach wskazanych w art. 744 § 2 KPC. Roszczenie to wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od dnia jego powstania, przy czym w razie wniesienia skargi kasacyjnej termin ten - stosownie do § 1[1] - rozpoczyna bieg dopiero w dniu prawomocnego zakończenia postępowania wywołanego jej wniesieniem. Paragraf 2 przewiduje solidarną odpowiedzialność uprawnionych, którzy łącznie uzyskali zabezpieczenie, a § 3 nakazuje sądowi zwrócić uprawnionemu, na jego wniosek, kaucję złożoną na zabezpieczenie roszczenia, jeżeli w terminie miesiąca od rozpoczęcia biegu rocznego terminu obowiązany nie wytoczył powództwa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy zabezpieczenie zostało nie tylko udzielone, ale faktycznie wykonane, a następnie okazało się, że nie było ono trwale uzasadnione w świetle wyniku postępowania lub zachowania uprawnionego. Katalog zdarzeń wymienionych w art. 746 § 1 KPC obejmuje zarówno bezczynność uprawnionego, jak i niekorzystne dla niego rozstrzygnięcia procesowe oraz sytuacje wskazane w art. 744 § 2 KPC. Roszczenie kieruje się przeciwko uprawnionemu, a dochodzi się go w odrębnym postępowaniu, wytaczając powództwo o zapłatę. Roczny termin z § 1 ma charakter terminu, po upływie którego roszczenie wygasa, więc jego przekroczenie definitywnie zamyka drogę do dochodzenia odszkodowania.

Przykład

Przedsiębiorca uzyskał zabezpieczenie roszczenia pieniężnego przez zajęcie rachunku bankowego kontrahenta jeszcze przed wytoczeniem powództwa. Sąd wyznaczył mu termin na wniesienie pozwu, jednak przedsiębiorca pozwu nie złożył, a zabezpieczenie upadło. Kontrahent, którego środki były zablokowane, nie mógł w terminie opłacić dostawy i poniósł wymierną stratę. W takiej sytuacji może on, powołując się na art. 746 § 1 KPC, wystąpić przeciwko uprawnionemu z powództwem o naprawienie szkody, pamiętając o rocznym terminie liczonym od dnia powstania roszczenia.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że odszkodowanie zasądza sąd niejako automatycznie w postępowaniu zabezpieczającym - tymczasem konieczne jest wytoczenie odrębnego powództwa i wykazanie szkody oraz jej wysokości. Mylnie przyjmuje się także, że roczny termin biegnie od uchylenia zabezpieczenia, podczas gdy przepis wiąże go z dniem powstania roszczenia, a przy skardze kasacyjnej - z prawomocnym zakończeniem postępowania kasacyjnego. Nie każdy uprawniony odpowiada wyłącznie za siebie: gdy zabezpieczenie uzyskało łącznie kilka osób, ich odpowiedzialność jest solidarna. Nie należy też pomijać § 3, który pozwala uprawnionemu odzyskać kaucję, jeżeli obowiązany nie wytoczy powództwa w ciągu miesiąca. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.