Art. 743¹.

Co stanowi przepis

Art. 743(1) KPC określa, w jaki sposób postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia wydane przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim może być wykonywane na składnikach majątku wspólnego małżonków. Zgodnie z § 1 samo postanowienie sądu stanowi wystarczającą podstawę do podjęcia czynności zmierzających do wykonania zabezpieczenia na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego, bez konieczności uprzedniego uzyskiwania odrębnego tytułu przeciwko małżonkowi obowiązanego. Paragraf 2 przyznaje jednak małżonkowi obowiązanego prawo sprzeciwienia się wykonaniu postanowienia w terminie tygodnia od dnia dokonania pierwszej czynności związanej z wykonaniem zabezpieczenia, przy czym organ wykonujący zabezpieczenie ma obowiązek niezwłocznie zawiadomić o tym uprawnionego. Sprzeciw sam w sobie nie wstrzymuje wykonania zabezpieczenia (§ 3), lecz jeżeli zabezpieczenie prowadzi do zaspokojenia uprawnionego, wstrzymuje się wypłatę uzyskanych pieniędzy. Paragraf 4 nakłada na uprawnionego ciężar działania: w terminie dwóch tygodni od zawiadomienia powinien wystąpić o nadanie postanowieniu klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego, z odpowiednim zastosowaniem art. 787 KPC.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy obowiązany, przeciwko któremu sąd udzielił zabezpieczenia, pozostaje w związku małżeńskim, a czynności wykonawcze mają dotknąć składników majątku wspólnego, a więc mienia objętego wspólnością majątkową małżeńską. Znajduje on zastosowanie na etapie wykonania zabezpieczenia, czyli już po wydaniu postanowienia przez sąd, gdy komornik lub inny organ podejmuje pierwsze czynności. Ma znaczenie zwłaszcza przy zajęciu rachunku bankowego, wynagrodzenia, ruchomości lub wierzytelności, które mogą wchodzić do majątku wspólnego. Uruchomienie mechanizmu sprzeciwu zależy wyłącznie od małżonka obowiązanego i jest ograniczone krótkim, tygodniowym terminem liczonym od pierwszej czynności wykonawczej. Brak reakcji uprawnionego po sprzeciwie prowadzi do upadku zabezpieczenia w zakresie jego wykonania na majątku wspólnym; taki sam skutek następuje w razie oddalenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności.

Przykład

Sąd udzielił zabezpieczenia roszczenia pieniężnego przeciwko przedsiębiorcy pozostającemu w małżeństwie, w którym obowiązuje wspólność majątkowa. Komornik zajął środki na rachunku bankowym, który należy do majątku wspólnego małżonków. Małżonka obowiązanego w ciągu tygodnia od zajęcia wnosi sprzeciw wobec wykonania postanowienia, o czym organ zawiadamia uprawnionego. Zajęcie pozostaje w mocy, ale wypłata pieniędzy zostaje wstrzymana, a uprawniony ma dwa tygodnie od zawiadomienia, aby wystąpić o klauzulę wykonalności przeciwko małżonce; jeśli tego nie uczyni, zabezpieczenie w tym zakresie upadnie.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że sprzeciw małżonka automatycznie unieważnia zajęcie - art. 743(1) § 3 KPC wyraźnie stanowi, że wykonanie zabezpieczenia trwa dalej, a wstrzymana zostaje jedynie wypłata środków. Mylące bywa też założenie, że postanowienie o zabezpieczeniu pozwala na trwałe sięgnięcie do majątku wspólnego bez żadnych dalszych formalności; po sprzeciwie konieczna jest klauzula wykonalności przeciwko małżonkowi. Nie należy również mylić tygodniowego terminu na sprzeciw z dwutygodniowym terminem dla uprawnionego, ponieważ każdy z nich biegnie od innego zdarzenia. Wreszcie upadek zabezpieczenia dotyczy tylko wykonania na majątku wspólnym, a nie całego postanowienia. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.