Co stanowi przepis
Art. 743 KPC reguluje sposób wykonania postanowienia, w którym sąd udzielił zabezpieczenia roszczenia. Zgodnie z § 1, jeżeli takie postanowienie z natury swojej treści nadaje się do wykonania w drodze egzekucji (na przykład zajęcie rachunku bankowego czy ruchomości), stosuje się do niego odpowiednio przepisy o postępowaniu egzekucyjnym, z tą jednak istotną różnicą, że klauzulę wykonalności nadaje sąd z urzędu, a nie na wniosek uprawnionego. Przepis wyłącza również stosowanie art. 773 i art. 774 KPC w razie zbiegu zabezpieczenia udzielonego przez sąd i przez organ administracyjny, z wyjątkiem wypadków przewidzianych w art. 751 KPC. Paragraf 2 dotyczy postanowień, które ze względu na swoją treść wykonuje się w inny sposób niż egzekucyjny - wtedy stosuje się odpowiednio przepisy właściwe dla tego sposobu, a podstawą działania jest postanowienie zaopatrzone z urzędu przez przewodniczącego we wzmiankę o wykonalności. Paragraf 3 przewiduje, że gdy wykonanie zabezpieczenia sąd uzależnił od złożenia kaucji przez uprawnionego, klauzula wykonalności albo wzmianka o wykonalności jest nadawana dopiero po jej faktycznym złożeniu.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis wchodzi w grę już po wydaniu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, a więc na etapie jego realizacji, a nie oceny zasadności wniosku. Znajduje zastosowanie zarówno przy zabezpieczeniu roszczeń pieniężnych, jak i niepieniężnych, o ile treść postanowienia wymaga podjęcia czynności wykonawczych. Kluczowe jest rozróżnienie, czy dane rozstrzygnięcie realizuje komornik w trybie zbliżonym do egzekucji, czy też wykonanie następuje w innym trybie, na przykład przez wpis w księdze wieczystej lub przez inny właściwy organ. Artykuł 743 KPC nie ma natomiast zastosowania do postanowień, które wywołują skutek już z chwilą ich wydania i nie wymagają żadnych czynności wykonawczych.
Przykład
Przedsiębiorca pozwał kontrahenta o zapłatę i uzyskał postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia przez zajęcie rachunku bankowego dłużnika. Nie musi składać osobnego wniosku o nadanie klauzuli wykonalności, ponieważ sąd nadaje ją z urzędu na podstawie art. 743 § 1 KPC. Po otrzymaniu odpisu postanowienia z klauzulą uprawniony kieruje wniosek o wykonanie zabezpieczenia do komornika. Gdyby jednak sąd uzależnił wykonanie od złożenia kaucji, klauzula zostałaby nadana dopiero po wpłacie ustalonej kwoty.
Częste nieporozumienia
Częstym błędem jest przekonanie, że wykonanie zabezpieczenia oznacza już zaspokojenie wierzyciela - w rzeczywistości chodzi zwykle o zachowanie stanu majątkowego do czasu rozstrzygnięcia sprawy. Mylące bywa też oczekiwanie, że komornik podejmie czynności z urzędu; sąd nadaje klauzulę z urzędu, ale samo wszczęcie postępowania wykonawczego zwykle wymaga inicjatywy uprawnionego. Nie należy również utożsamiać wzmianki o wykonalności z klauzulą wykonalności, gdyż dotyczą one różnych trybów wykonania. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
