Co stanowi przepis
Art. 735 KPC w obowiązującym brzmieniu składa się wyłącznie z § 2, ponieważ § 1 został uchylony. Norma ta dotyczy składu sądu orzekającego o udzieleniu zabezpieczenia. Zasadą jest, że o wniosku o zabezpieczenie rozstrzyga sąd w takim składzie, w jakim rozpoznaje daną sprawę - jeżeli więc sprawa toczy się przed składem trzech sędziów, również postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia powinno zapaść w takim składzie. Art. 735 KPC wprowadza od tego odstępstwo: w przypadku niecierpiącym zwłoki postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia może wydać sąd w składzie jednego sędziego. Przepis mówi o postanowieniu "w przedmiocie" zabezpieczenia, a więc obejmuje zarówno udzielenie zabezpieczenia, jak i oddalenie wniosku.
Kiedy ma zastosowanie
Przepis stosuje się tylko wtedy, gdy spełnione są łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, sprawa musi być rozpoznawana przez sąd w składzie trzech sędziów - w sprawach rozpoznawanych jednoosobowo art. 735 KPC jest bezprzedmiotowy. Po drugie, musi wystąpić przypadek niecierpiący zwłoki, czyli sytuacja, w której oczekiwanie na zebranie się pełnego składu mogłoby udaremnić cel zabezpieczenia lub narazić uprawnionego na poważną szkodę. Ocena pilności należy do sądu i powinna uwzględniać charakter roszczenia, ryzyko wyzbycia się majątku przez obowiązanego oraz realny czas potrzebny na wyznaczenie posiedzenia składu trzyosobowego. Przepis ma charakter wyjątku, więc nie powinien być stosowany rutynowo, lecz tam, gdzie zwłoka rzeczywiście zagraża skuteczności ochrony.
Przykład
Spółka wystąpiła z pozwem rozpoznawanym w składzie trzech sędziów i złożyła wniosek o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego przez zajęcie rachunku bankowego kontrahenta. Do sądu wpłynęła informacja, że obowiązany rozpoczął wyprowadzanie środków i w ciągu kilku dni rachunek może zostać opróżniony. Wyznaczenie posiedzenia całego składu wymagałoby czasu, którego w tej sytuacji brakuje. Na podstawie art. 735 KPC przewodniczący jako sąd w składzie jednego sędziego wydaje postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia, dzięki czemu ochrona zostaje uruchomiona natychmiast.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 735 KPC pozwala jednemu sędziemu orzekać o zabezpieczeniu zawsze, gdy sprawa jest pilna w odczuciu strony - pilność musi wynikać z obiektywnych okoliczności, a nie z samego zainteresowania wnioskodawcy. Drugim jest przyjmowanie, że przepis ten zmienia skład sądu w całej sprawie; dotyczy on wyłącznie postanowienia w przedmiocie zabezpieczenia, a merytoryczne rozpoznanie sprawy nadal należy do składu trzyosobowego. Kolejnym nieporozumieniem jest zakładanie, że orzeczenie wydane w składzie jednoosobowym jest z tego powodu słabsze lub niezaskarżalne - podlega ono kontroli instancyjnej na zasadach ogólnych. Zdarza się też mylenie tego przepisu z regulacjami dotyczącymi terminu rozpoznania wniosku o zabezpieczenie, które są odrębną kwestią. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena pilności i doboru sposobu zabezpieczenia zależy od okoliczności konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.