Art. 735¹.

Co stanowi przepis

Art. 735(1) KPC rozszerza krąg osób, które mogą orzekać o udzieleniu zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Zgodnie z § 1 postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia może wydać także referendarz sądowy, ale wyłącznie w sprawach, w których zabezpieczenia żąda powód dochodzący zapłaty należności z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, i to w sytuacjach, o których mowa w art. 730(1) § 2(1) KPC. Kompetencja referendarza nie jest jednak pełna: przepis wprost zastrzega, że nie może on podejmować czynności zastrzeżonych dla sądu, o których mowa w art. 751 KPC. Paragraf 2 wyłącza stosowanie zdania pierwszego § 1 do zabezpieczenia, o którym mowa w art. 747 pkt 6 KPC. Paragraf 3 przewiduje z kolei, że do skargi na postanowienie referendarza stosuje się odpowiednio art. 767(3a) KPC, a skarga podlega rozpoznaniu w terminie tygodnia od dnia jej wpływu do sądu.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wyłącznie w postępowaniu zabezpieczającym dotyczącym roszczeń pieniężnych. Musi być spełniony warunek podmiotowo-przedmiotowy: żądającym zabezpieczenia jest powód, a dochodzona należność wynika z transakcji handlowej w rozumieniu wskazanej ustawy. Dodatkowo chodzi o przypadki objęte odesłaniem do art. 730(1) § 2(1) KPC, czyli o szczególne uregulowanie dotyczące interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia w tego rodzaju sprawach. Poza tym zakresem, a także w sprawach objętych wyłączeniem z § 2 oraz w czynnościach z art. 751 KPC, orzeka wyłącznie sąd. Referendarz działa więc w wąsko zakreślonym wycinku spraw, co ma przyspieszyć rozpoznanie typowych wniosków przedsiębiorców.

Przykład

Spółka zajmująca się produkcją opakowań dostarczyła towar kontrahentowi na podstawie faktury z odroczonym terminem płatności i nie otrzymała zapłaty. Wnosi pozew o zapłatę, a wraz z nim wniosek o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego, powołując się na to, że należność wynika z transakcji handlowej. W takiej sprawie postanowienie w przedmiocie zabezpieczenia może wydać nie tylko sędzia, lecz również referendarz sądowy, co zwykle skraca czas oczekiwania na rozstrzygnięcie. Jeżeli którakolwiek ze stron nie zgodzi się z tym postanowieniem, może wnieść skargę, którą sąd powinien rozpoznać w terminie tygodnia od jej wpływu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że referendarz może orzekać o każdym zabezpieczeniu roszczenia pieniężnego - art. 735(1) KPC ogranicza to do spraw z transakcji handlowych i wyłącza czynności z art. 751 KPC oraz zabezpieczenie z art. 747 pkt 6 KPC. Drugie nieporozumienie dotyczy skargi: nie jest ona zwykłym zażaleniem, lecz środkiem uregulowanym przez odpowiednie stosowanie art. 767(3a) KPC. Trzeci błąd polega na traktowaniu tygodniowego terminu z § 3 jako terminu dla strony - jest to termin instrukcyjny dla sądu na rozpoznanie skargi. Wreszcie nie każdy zaległy rachunek między firmami jest automatycznie transakcją handlową w rozumieniu ustawy z 2013 r., co wymaga odrębnej oceny. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności i treść wniosku.