Art. 733.

Co stanowi przepis

Art. 733 KPC dotyczy sytuacji, w której sąd udziela zabezpieczenia jeszcze zanim zostanie wszczęte właściwe postępowanie w sprawie. W takim wypadku sąd w postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia wyznacza termin, w którym uprawniony powinien wnieść pismo wszczynające postępowanie, czyli najczęściej pozew lub wniosek. Niedochowanie tego terminu jest obwarowane rygorem upadku zabezpieczenia, co oznacza, że udzielona ochrona przestaje obowiązywać. Zgodnie z § 1 termin ten nie może przekraczać dwóch tygodni, a więc sąd może wyznaczyć termin krótszy, lecz nigdy dłuższy. Wyjątek przewiduje § 2: gdy zabezpieczenie polega na miesięcznym świadczeniu na zapewnienie środków utrzymania, o którym mowa w art. 753(3) § 1, termin ten wynosi sześć miesięcy, a na uzasadniony wniosek pełnomocnika sąd może wskazać termin dłuższy, nie przekraczający jednak roku.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wyłącznie wtedy, gdy wniosek o zabezpieczenie został złożony i uwzględniony przed wszczęciem postępowania rozpoznawczego. Nie dotyczy natomiast zabezpieczenia udzielanego w toku już zawisłej sprawy, gdzie pismo wszczynające postępowanie zostało wniesione wcześniej. Warunkiem zastosowania art. 733 KPC jest zatem uprzednie uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia, a następnie wydanie postanowienia, w którym sąd oznacza termin na zainicjowanie sprawy głównej. Reguła szczególna z § 2 znajduje zastosowanie tylko do zabezpieczenia w postaci miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania, gdzie ustawodawca wydłużył termin ze względu na charakter tego świadczenia.

Przykład

Osoba, która obawia się, że dłużnik wyzbędzie się majątku, składa wniosek o zabezpieczenie roszczenia pieniężnego przed wytoczeniem powództwa. Sąd udziela zabezpieczenia poprzez zajęcie rachunku bankowego i jednocześnie wyznacza dwutygodniowy termin na wniesienie pozwu pod rygorem upadku zabezpieczenia. Jeżeli uprawniony złoży pozew w tym terminie, zabezpieczenie pozostaje w mocy i dalej chroni jego interes. Jeżeli natomiast terminu nie dochowa, zabezpieczenie upada, a zajęcie przestaje wywoływać skutki, choć samo roszczenie nie wygasa i nadal można dochodzić go w procesie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że upadek zabezpieczenia oznacza utratę roszczenia - tak nie jest, upada jedynie tymczasowa ochrona. Drugim jest przyjmowanie, że sąd zawsze wyznaczy pełne dwa tygodnie; przepis wskazuje granicę maksymalną, a termin może być krótszy. Trzecie nieporozumienie dotyczy § 2: sześciomiesięczny termin nie jest regułą ogólną, lecz odnosi się wyłącznie do zabezpieczenia w formie miesięcznego świadczenia na zapewnienie środków utrzymania. Wreszcie wydłużenie terminu do roku nie następuje automatycznie - wymaga uzasadnionego wniosku pełnomocnika i oceny sądu. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy liczeniu terminu i skutkach jego uchybienia, warto skonsultować się z prawnikiem.