Art. 732.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 732 KPC wskazuje, w jaki sposób może dojść do udzielenia zabezpieczenia w postępowaniu cywilnym. Regułą jest, że zabezpieczenie udzielane jest na wniosek - to znaczy, że sąd nie działa w tym zakresie samodzielnie, lecz dopiero wtedy, gdy zainteresowana strona zwróci się o to z odpowiednim żądaniem. Od tej reguły przepis przewiduje wyjątek: w sprawach, w których samo postępowanie może zostać wszczęte z urzędu, także zabezpieczenie może zostać udzielone z urzędu. Norma ta jest zatem odzwierciedleniem ogólnej zasady, że postępowanie zabezpieczające ma charakter wnioskowy i pozostaje w rękach uprawnionego, a inicjatywa sądu stanowi rozwiązanie wyjątkowe. Przepis nie określa treści samego zabezpieczenia ani jego przesłanek - te wynikają z innych przepisów Kodeksu postępowania cywilnego - lecz odpowiada wyłącznie na pytanie o tryb inicjowania tej ochrony.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 732 KPC znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy rozważane jest udzielenie zabezpieczenia roszczenia, niezależnie od tego, czy chodzi o roszczenie pieniężne, czy niepieniężne. W typowej sprawie cywilnej, wszczynanej pozwem lub wnioskiem strony, konieczne jest złożenie wniosku o zabezpieczenie - sąd nie zastosuje go z własnej inicjatywy tylko dlatego, że dostrzega ryzyko dla przyszłego wykonania orzeczenia. Odmiennie jest w kategoriach spraw, w których ustawa dopuszcza wszczęcie postępowania z urzędu; wówczas sąd może orzec o zabezpieczeniu również bez wniosku, ponieważ w tym zakresie ustawodawca uznał interes publiczny lub interes osób szczególnie chronionych za wystarczającą podstawę działania. Sama możliwość udzielenia zabezpieczenia nie oznacza jednak jego automatyzmu - muszą być spełnione ogólne przesłanki przewidziane w przepisach o postępowaniu zabezpieczającym.

Przykład

Przedsiębiorca dochodzi od kontrahenta zapłaty za wykonaną usługę i obawia się, że dłużnik wyzbywa się majątku. Aby uzyskać zajęcie rachunku bankowego jeszcze przed wyrokiem, musi - zgodnie z art. 732 KPC - złożyć wniosek o udzielenie zabezpieczenia, wskazując roszczenie i okoliczności je uprawdopodabniające. Nawet jeżeli z akt sprawy wynika, że sytuacja majątkowa pozwanego się pogarsza, sąd nie udzieli zabezpieczenia samoczynnie, ponieważ w tego rodzaju sprawie postępowanie nie może być wszczęte z urzędu. Dopiero prawidłowo złożony wniosek otwiera sądowi drogę do rozpoznania kwestii zabezpieczenia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że skoro sprawa toczy się w sądzie, to sąd "sam z siebie" ochroni interes powoda przed nieuczciwymi działaniami przeciwnika. Art. 732 KPC jasno pokazuje, że to strona musi wykazać inicjatywę. Innym nieporozumieniem jest traktowanie wyjątku dotyczącego działania z urzędu jako reguły ogólnej - dotyczy on wyłącznie tych postępowań, w których sama ustawa przewiduje możliwość ich wszczęcia bez wniosku. Mylące bywa też założenie, że złożenie wniosku gwarantuje uzyskanie zabezpieczenia; przepis reguluje jedynie tryb, a nie przesłanki merytoryczne.

W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni zasadność i treść wniosku o zabezpieczenie.