Co stanowi przepis
Art. 730(1) KPC wskazuje, kto i pod jakimi warunkami może żądać udzielenia zabezpieczenia w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z § 1 uprawniona jest każda strona lub uczestnik postępowania, o ile uprawdopodobni dwie rzeczy: samo roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Uprawdopodobnienie to niższy standard niż udowodnienie - wystarczy wykazać, że twierdzenia są prawdopodobne, bez konieczności przeprowadzania pełnego postępowania dowodowego. Paragraf 2 definiuje interes prawny: istnieje on wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie przyszłego orzeczenia albo w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania. Paragraf 3 nakazuje sądowi tak dobrać sposób zabezpieczenia, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się do wniosków o zabezpieczenie składanych zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego toku, w sprawach rozpoznawanych w procesie oraz w postępowaniu nieprocesowym. Obie przesłanki - uprawdopodobnienie roszczenia i interesu prawnego - muszą wystąpić łącznie; brak jednej z nich prowadzi do oddalenia wniosku. Paragraf 1(1) dotyczy spraw własności intelektualnej wymienionych w art. 479(89) KPC: sąd, oceniając uprawdopodobnienie roszczenia, bierze pod uwagę prawdopodobieństwo unieważnienia prawa wyłącznego w innym toczącym się postępowaniu, ustalając tę okoliczność na podstawie informacji od stron, chyba że zna ją z urzędu. Z kolei § 2(1) wprowadza ułatwienie: interes prawny uważa się za uprawdopodobniony, gdy powód dochodzi zapłaty z tytułu transakcji handlowej w rozumieniu ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, wartość transakcji nie przekracza siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, należność nie została uregulowana, a od upływu terminu płatności minęły co najmniej trzy miesiące.
Przykład
Przedsiębiorca wykonał usługę na rzecz kontrahenta na kwotę 40 000 zł, wystawił fakturę, a termin płatności upłynął cztery miesiące temu i zapłata nie nastąpiła. Występując z pozwem o zapłatę, składa wniosek o zabezpieczenie przez zajęcie rachunku bankowego dłużnika. Ponieważ chodzi o należność z transakcji handlowej o wartości poniżej siedemdziesięciu pięciu tysięcy złotych, a od terminu płatności minęły ponad trzy miesiące, interes prawny uznaje się za uprawdopodobniony na podstawie § 2(1) i powód nie musi go osobno wykazywać. Nadal jednak powinien uprawdopodobnić samo roszczenie, na przykład umową, fakturą i korespondencją potwierdzającą wykonanie usługi.
Częste nieporozumienia
Częstym błędem jest przekonanie, że zabezpieczenie oznacza wygranie sprawy - tymczasem jest to jedynie tymczasowa ochrona, a o zasadności roszczenia sąd rozstrzyga dopiero w orzeczeniu kończącym. Drugim nieporozumieniem jest przyjmowanie, że sam fakt niezapłacenia długu automatycznie tworzy interes prawny; poza przypadkiem z § 2(1) trzeba wskazać konkretne okoliczności utrudniające wykonanie orzeczenia. Wnioskodawcy bywają też zaskoczeni, że sąd może wybrać inny sposób zabezpieczenia niż wskazany we wniosku, kierując się dyrektywą z § 3. Wreszcie ułatwienie z § 2(1) nie zwalnia z uprawdopodobnienia roszczenia. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
