Art. 719.

Co stanowi przepis

Art. 719 KPC rozstrzyga, który sąd zajmuje się odtworzeniem akt sądowych, które zaginęły lub uległy zniszczeniu. Zgodnie z § 1, jeżeli sprawa jest nadal w toku, właściwy jest ten sąd, w którym sprawa ostatnio się toczyła, czyli sąd aktualnie prowadzący postępowanie. Paragraf 2 wprowadza korektę: gdyby właściwy miał być sąd drugiej instancji albo Sąd Najwyższy, sąd ten przekazuje sprawę o odtworzenie akt sądowi pierwszej instancji. Wyjątkiem jest sytuacja, w której odtwarzane mają być wyłącznie akta sądu drugiej instancji lub akta Sądu Najwyższego - wtedy postępowanie prowadzi ten właśnie sąd. Z kolei § 3 dotyczy spraw już prawomocnie zakończonych: postępowanie w razie zaginięcia lub zniszczenia akt przeprowadza sąd, w którym sprawa toczyła się w pierwszej instancji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy dokumentacja sądowa faktycznie zaginęła lub została zniszczona, na przykład wskutek pożaru, zalania, kradzieży czy zagubienia przy przekazywaniu akt między sądami. Nie chodzi tu o utratę pojedynczego dokumentu przez stronę, lecz o brak akt sądowych albo ich istotnej części. Art. 719 KPC nie określa przesłanek samego odtworzenia ani jego trybu, a jedynie rozdziela kompetencje między sądy różnych instancji. Kluczowe jest ustalenie dwóch okoliczności: czy sprawa jest w toku, czy już prawomocnie zakończona, oraz czyje akta mają być odtworzone. Dopiero na tej podstawie wskazuje się sąd, do którego należy skierować wniosek lub który działa z urzędu.

Przykład

Sprawa o zapłatę toczyła się przed sądem rejonowym, a po apelacji trafiła do sądu okręgowego, gdzie oczekuje na rozprawę. W transporcie akta ulegają zniszczeniu. Ponieważ odtworzenia wymagają zarówno akta pierwszej instancji, jak i akta postępowania odwoławczego, sąd okręgowy - na podstawie § 2 - przekaże sprawę o odtworzenie akt sądowi rejonowemu. Gdyby jednak zniszczeniu uległy wyłącznie dokumenty wytworzone na etapie apelacji, odtworzeniem zajmie się sam sąd okręgowy.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest kierowanie wniosku o odtworzenie akt do sądu wyższej instancji tylko dlatego, że to tam sprawa aktualnie się znajduje - w większości przypadków § 2 nakazuje przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji. Mylące bywa też przekonanie, że po prawomocnym zakończeniu sprawy właściwy jest sąd, który wydał ostatnie orzeczenie; § 3 jednoznacznie wskazuje sąd pierwszej instancji. Nie należy również zakładać, że odtworzenie akt oznacza ponowne rozpoznanie sprawy - to odrębne postępowanie o charakterze pomocniczym. Wreszcie art. 719 KPC nie zwalnia stron z obowiązku współdziałania przy odtwarzaniu dokumentów, którymi dysponują. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego postępowania.