Art. 716.

Co stanowi przepis

Art. 716 KPC otwiera regulację dotyczącą postępowania o odtworzenie zaginionych lub zniszczonych akt sądowych. Przepis przesądza przede wszystkim, że odtworzeniu podlegają akta utracone zarówno w całości, jak i tylko w części - nie jest więc konieczne, aby zniknął cały zbiór dokumentów. Zdanie drugie wprowadza istotne ograniczenie zakresowe: jeżeli sprawa została już prawomocnie zakończona, odtwarza się orzeczenie kończące postępowanie w sprawie oraz tę część akt, która jest niezbędna do ustalenia jego treści i do wznowienia postępowania. Oznacza to, że ustawodawca różnicuje sytuację spraw będących w toku, w których akta odtwarza się w zakresie potrzebnym do dalszego procedowania, i spraw zamkniętych prawomocnym rozstrzygnięciem, gdzie odtworzenie ma charakter wybiórczy i celowy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy akta sprawy cywilnej uległy zaginięciu albo zniszczeniu - na przykład w wyniku pożaru, zalania, kradzieży, zdarzenia losowego w archiwum czy zwykłego zagubienia w obiegu między sądami. Nie ma znaczenia przyczyna utraty ani to, czy ktokolwiek ponosi za nią odpowiedzialność. Warunkiem uruchomienia mechanizmu z art. 716 KPC jest natomiast realna potrzeba dysponowania treścią akt: prowadzenia dalszego postępowania, wykazania treści prawomocnego orzeczenia albo przygotowania wniosku o wznowienie postępowania. Jeżeli sprawa jest prawomocnie zakończona, sąd nie odtwarza całości dokumentacji, lecz ogranicza się do elementów wskazanych w zdaniu drugim.

Przykład

Pan Marek uzyskał kilkanaście lat temu prawomocny wyrok zasądzający na jego rzecz zapłatę, jednak zgubił zarówno odpis wyroku, jak i tytuł wykonawczy. Po zwróceniu się do sądu okazuje się, że akta sprawy zostały zniszczone wskutek zalania pomieszczeń archiwum. W takiej sytuacji przedmiotem odtworzenia nie będzie cała dokumentacja procesowa - wszystkie pisma, protokoły i załączniki - lecz przede wszystkim samo orzeczenie kończące postępowanie oraz te dokumenty, które pozwalają ustalić jego treść. Dzięki temu możliwe jest odtworzenie sentencji rozstrzygnięcia bez konieczności rekonstruowania przebiegu całego procesu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że odtworzenie akt oznacza ponowne rozpoznanie sprawy - tak nie jest, celem postępowania jest wyłącznie odtworzenie dokumentacji, a nie zmiana rozstrzygnięcia. Drugie nieporozumienie dotyczy zakresu: w sprawie prawomocnie zakończonej strony nierzadko domagają się odtworzenia wszystkich kart akt, podczas gdy art. 716 KPC wyraźnie zawęża to do orzeczenia i części niezbędnej do ustalenia jego treści oraz do wznowienia postępowania. Trzecim błędem jest założenie, że częściowa utrata akt nie uzasadnia wszczęcia procedury - przepis wprost obejmuje także akta zniszczone w części. Warto również pamiętać, że odtworzenie nie zastępuje samodzielnego przedstawienia posiadanych przez strony odpisów dokumentów, które często stanowią najważniejszy materiał w tym postępowaniu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni zakres i sposób złożenia wniosku.