Art. 694⁸.

Co stanowi przepis

Art. 694(8) KPC reguluje zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu rejestrowym, czyli w postępowaniu dotyczącym wpisów do Krajowego Rejestru Sądowego. Zgodnie z § 1 koszty tego postępowania obciążają podmiot, który podlega obowiązkowi wpisu do KRS - a więc na przykład spółkę, spółdzielnię, stowarzyszenie czy fundację, której dotyczy wpis. Jest to rozwiązanie odmienne od ogólnej reguły odpowiedzialności za wynik sprawy, ponieważ w postępowaniu rejestrowym chodzi przede wszystkim o prawidłowość i aktualność danych rejestrowych dotyczących samego podmiotu. Paragraf 2 dotyczy sytuacji szczególnej: jeżeli postępowanie wszczęła osoba, która nie jest upoważniona do działania w imieniu podmiotu podlegającego wpisowi, koszty ponosi ta osoba jako wnioskodawca. Wyjątkiem jest przypadek, w którym jej wniosek został uwzględniony w całości lub w istotnej części - wówczas ciężar kosztów nie spoczywa na niej. Paragraf 3 został uchylony i nie ma zastosowania.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w sprawach rejestrowych prowadzonych przez sąd rejestrowy, niezależnie od tego, czy wpis następuje na wniosek, czy z urzędu. Kluczowe jest ustalenie, kogo dotyczy wpis oraz kto faktycznie zainicjował postępowanie. Jeżeli wniosek składa organ uprawniony do reprezentacji podmiotu lub inna osoba działająca w jego imieniu, koszty obciążają sam podmiot rejestrowy zgodnie z § 1. Jeżeli natomiast z inicjatywą występuje osoba spoza kręgu upoważnionych do reprezentacji, sąd stosuje § 2 i bada, w jakim zakresie wniosek okazał się zasadny. Ocena, czy wniosek uwzględniono w istotnej części, należy do sądu i zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Przykład

Wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, niebędący członkiem zarządu ani pełnomocnikiem spółki, składa do sądu rejestrowego wniosek o wykreślenie z rejestru danych osoby, która przestała pełnić funkcję w zarządzie. Ponieważ nie jest on upoważniony do działania w imieniu spółki, zastosowanie znajdzie art. 694(8) § 2 KPC. Jeżeli sąd uzna wniosek za bezzasadny i go oddali, kosztami postępowania zostanie obciążony wspólnik. Gdyby jednak sąd dokonał żądanej zmiany wpisu, uwzględniając wniosek w całości lub w istotnej części, koszty nie obciążą wnioskodawcy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest założenie, że koszty zawsze ponosi ten, kto złożył wniosek - z § 1 wynika, że regułą jest obciążenie podmiotu podlegającego wpisowi. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie kosztów postępowania wyłącznie z opłatą sądową; pojęcie to obejmuje również inne wydatki powstałe w toku sprawy. Trzeci błąd polega na przyjmowaniu, że każdy wspólnik, członek czy wierzyciel jest automatycznie upoważniony do działania w imieniu podmiotu rejestrowego - upoważnienie wynika z zasad reprezentacji lub udzielonego pełnomocnictwa. Warto też pamiętać, że częściowe uwzględnienie wniosku nie zawsze wystarcza, aby zwolnić wnioskodawcę z kosztów - przepis wymaga uwzględnienia w istotnej części. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy sporne jest umocowanie do działania lub zakres uwzględnienia wniosku, warto skonsultować się z prawnikiem.