Art. 693⁵.

Co stanowi przepis

Art. 693[5] KPC dotyczy szczególnej sytuacji, w której dłużnik ma spełniać nie jedno świadczenie, lecz świadczenia powtarzające się, czyli takie, które stają się wymagalne cyklicznie. Zgodnie z § 1, jeżeli w odniesieniu do świadczeń już wymagalnych spełnione są warunki złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, sąd może zezwolić dłużnikowi, aby w przyszłości składał do depozytu również kolejne świadczenia, i to w chwili, gdy staną się wymagalne. Oznacza to, że dłużnik nie musi za każdym razem inicjować odrębnego postępowania o zezwolenie na złożenie do depozytu. Przepis nakłada jednocześnie na sąd obowiązek zawiadamiania wierzyciela o złożeniu każdego kolejnego świadczenia, dzięki czemu wierzyciel wie, że przedmiot świadczenia znajduje się w depozycie i może po niego wystąpić. Paragraf 2 przewiduje mechanizm odwrotny: na wniosek wierzyciela sąd uchyli postanowienie o zezwoleniu, jeżeli wierzyciel wyrazi gotowość przyjmowania dalszych wymagalnych świadczeń i kwitowania ich odbioru.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w postępowaniu nieprocesowym o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Podstawowym warunkiem jest to, że świadczenie ma charakter powtarzający się, a więc powraca w kolejnych okresach, oraz że co do świadczeń już wymagalnych zachodzą przesłanki uzasadniające skorzystanie z depozytu, wynikające z przepisów prawa materialnego. Zezwolenie z § 1 ma charakter fakultatywny - sąd "może" go udzielić, oceniając okoliczności sprawy. Uchylenie zezwolenia następuje wyłącznie na wniosek wierzyciela i wymaga wyrażenia przez niego gotowości do przyjmowania oraz pokwitowania odbioru dalszych świadczeń. Sam upływ czasu ani milczenie wierzyciela nie powodują automatycznego wygaśnięcia zezwolenia.

Przykład

Dłużnik zobowiązany jest do zapłaty comiesięcznej renty, jednak wierzyciel odmawia przyjmowania pieniędzy i wydania pokwitowania, kwestionując sposób rozliczenia. Dłużnik składa wniosek o zezwolenie na złożenie do depozytu sądowego rat już wymagalnych i jednocześnie wnosi o zezwolenie na składanie rat przyszłych na podstawie art. 693[5] § 1 KPC. Sąd, uznając warunki za spełnione, wydaje takie zezwolenie, a przy każdej kolejnej wpłacie zawiadamia wierzyciela. Gdy po kilku miesiącach wierzyciel deklaruje, że będzie przyjmował raty i kwitował ich odbiór, może wnieść o uchylenie postanowienia, a dłużnik wraca do zapłaty bezpośrednio do jego rąk.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że zezwolenie na składanie przyszłych świadczeń jest przyznawane automatycznie przy każdym wniosku o depozyt - dotyczy ono tylko świadczeń powtarzających się. Drugim, że samo uzyskanie zezwolenia zwalnia dłużnika z terminowości - świadczenie należy składać wtedy, gdy staje się wymagalne. Trzecim, że wierzyciel traci możliwość odzyskania bezpośredniego kontaktu z dłużnikiem - § 2 daje mu narzędzie do uchylenia zezwolenia. Wreszcie zawiadomienie sądu nie zastępuje wypłaty: to wierzyciel musi wystąpić o wydanie depozytu. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ ocena przesłanek depozytu zależy od konkretnego stosunku prawnego.