Art. 693².

Co stanowi przepis

Art. 693(2) KPC reguluje moment i sposób dokonania czynności, jaką jest złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego. Zasadą wyrażoną w § 1 jest to, że dłużnik może faktycznie złożyć przedmiot świadczenia dopiero wtedy, gdy sąd wyda postanowienie zezwalające na taki depozyt. Od tej zasady § 2 przewiduje istotny wyjątek dotyczący pieniędzy polskich - te można wpłacić jeszcze przed uzyskaniem zezwolenia, pod warunkiem że dłużnik równocześnie ze złożeniem pieniędzy zgłosi wniosek o zezwolenie na złożenie do depozytu. Gdy sąd taki wniosek uwzględni, złożenie uważa się za dokonane w chwili, w której rzeczywiście nastąpiło, a nie dopiero z datą postanowienia. Paragraf 3 wskazuje natomiast technikę wpłaty: jeżeli przedmiotem świadczenia są pieniądze, złożenie do depozytu następuje przez wpłatę na rachunek depozytowy Ministra Finansów.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, czyli wtedy, gdy dłużnik chce zwolnić się z zobowiązania mimo braku możliwości spełnienia świadczenia do rąk wierzyciela. Dotyczy zarówno sytuacji, w których przedmiotem świadczenia są rzeczy, jak i tych, w których chodzi o środki pieniężne. Kluczowe jest rozróżnienie: przy świadczeniach niepieniężnych oraz przy walutach obcych obowiązuje wymóg uprzedniego zezwolenia sądu, natomiast przy pieniądzach polskich dopuszczalna jest kolejność odwrotna. Znaczenie praktyczne ma także reguła o chwili dokonania złożenia, ponieważ od niej zależy ocena, kiedy ustały skutki opóźnienia dłużnika. Art. 693(2) KPC nie rozstrzyga natomiast o materialnoprawnych przesłankach dopuszczalności depozytu - te wynikają z przepisów prawa cywilnego materialnego.

Przykład

Dłużnik ma zapłacić 40 000 zł, ale wierzyciel zmarł, a krąg spadkobierców nie został jeszcze ustalony, więc nie wiadomo, komu świadczyć. Dłużnik wpłaca kwotę na rachunek depozytowy Ministra Finansów i tego samego dnia składa w sądzie wniosek o zezwolenie na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu. Sąd po kilku tygodniach uwzględnia wniosek, a złożenie traktuje się jako dokonane w dniu faktycznej wpłaty. Gdyby jednak przedmiotem świadczenia była partia towaru, dłużnik musiałby najpierw poczekać na postanowienie sądu i dopiero potem złożyć rzecz do depozytu.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że każdą wpłatę można wykonać z góry i dopiero później zwrócić się do sądu - taka kolejność dotyczy wyłącznie pieniędzy polskich i tylko wtedy, gdy wniosek składa się równocześnie. Drugim błędem jest wpłacanie środków w innym miejscu niż rachunek depozytowy Ministra Finansów, co nie jest złożeniem do depozytu w rozumieniu art. 693(2) § 3 KPC. Zdarza się też mylenie zezwolenia sądu z rozstrzygnięciem o zasadności samego zobowiązania - sąd w tym postępowaniu nie bada merytorycznie sporu między stronami. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dopuszczalność i skutki depozytu w konkretnym stanie faktycznym.