Art. 693¹⁸.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 693[18] KPC pełni funkcję przepisu wprowadzającego do rozdziału poświęconego sprawom o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów. W § 1 ustawodawca przesądza, że przepisy tego rozdziału znajdują zastosowanie w sprawach o stwierdzenie likwidacji niepodjętych depozytów, ale tylko wtedy, gdy przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej. Oznacza to, że mamy do czynienia z regulacją o charakterze ogólnym i subsydiarnym: ustawy szczególne mogą przewidywać odrębne rozwiązania, które będą miały pierwszeństwo. W § 2 przepis rozstrzyga kwestię właściwości miejscowej sądu, wskazując, że właściwy jest sąd miejsca złożenia depozytu. Jest to zatem norma techniczna, porządkująca zakres zastosowania rozdziału oraz wskazująca sąd, do którego należy skierować wniosek.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy określony przedmiot lub suma pieniężna została złożona do depozytu i nie została podjęta przez osobę uprawnioną, a zainteresowany podmiot dąży do sądowego stwierdzenia likwidacji takiego depozytu. Kluczowe jest ustalenie dwóch okoliczności: po pierwsze, czy sprawa rzeczywiście dotyczy stwierdzenia likwidacji niepodjętego depozytu, po drugie, czy przepisy innej ustawy nie regulują tej materii w sposób odmienny. Jeżeli ustawa szczególna zawiera własne rozwiązania proceduralne, to one wyprzedzają regulację kodeksową w zakresie, w jakim są odmienne. Reguła właściwości z § 2 działa niezależnie od miejsca zamieszkania czy siedziby uczestników postępowania - decyduje miejsce, w którym depozyt został złożony. Dzięki temu unika się sporów o to, przed którym sądem sprawa powinna się toczyć.

Przykład

Instytucja zobowiązana do wypłaty świadczenia nie mogła doręczyć go uprawnionemu, ponieważ jego miejsce pobytu pozostawało nieznane, i złożyła kwotę do depozytu sądowego w mieście, w którym prowadzi działalność. Przez wiele lat nikt po tę kwotę się nie zgłosił, mimo upływu terminów przewidzianych w przepisach. Podmiot zainteresowany likwidacją depozytu składa wniosek o stwierdzenie likwidacji niepodjętego depozytu. Zgodnie z art. 693[18] § 2 KPC wniosek ten kieruje do sądu miejsca złożenia depozytu, a nie do sądu właściwego według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że rozdział zawierający art. 693[18] KPC reguluje całość zagadnień związanych z depozytami, w tym przesłanki materialnoprawne likwidacji. Tymczasem przepis wyraźnie odsyła do innych ustaw, które mogą zawierać odmienne rozwiązania i to one wyznaczają warunki likwidacji. Drugim nieporozumieniem jest mylenie sprawy o stwierdzenie likwidacji depozytu ze sprawą o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego albo o jego wydanie - są to odrębne postępowania. Zdarza się także kierowanie wniosku do sądu właściwego według miejsca zamieszkania uczestnika, co prowadzi do przekazania sprawy i niepotrzebnej zwłoki. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni stan faktyczny i wskaże właściwy tryb postępowania.