Art. 693¹⁰.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 693(10) KPC zawiera bardzo krótką, ale praktycznie istotną normę: po przyjęciu depozytu sąd wydaje dłużnikowi pokwitowanie. Chodzi o dokument potwierdzający, że przedmiot świadczenia - najczęściej suma pieniężna, ale też inne wartości dopuszczone do przechowania - został faktycznie przyjęty do depozytu sądowego. Pokwitowanie jest zatem czynnością następczą wobec postanowienia zezwalającego na złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu oraz wobec samego fizycznego złożenia depozytu. Przepis formułuje obowiązek sądu, a nie uprawnienie o charakterze uznaniowym: skoro depozyt został przyjęty, dokument potwierdzający ten fakt powinien zostać dłużnikowi wydany. Dla dłużnika pokwitowanie stanowi dowód wykonania czynności, na którą sąd wcześniej zezwolił.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Regulacja z art. 693(10) KPC znajduje zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym o złożenie przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego, na etapie następującym po pozytywnym rozstrzygnięciu wniosku dłużnika. Warunkiem jej zastosowania jest faktyczne przyjęcie depozytu, a więc realne przekazanie przedmiotu świadczenia do sądu lub na właściwy rachunek depozytowy. Przepis dotyczy sytuacji typowych dla depozytu, czyli tych, w których dłużnik nie może spełnić świadczenia bezpośrednio do rąk wierzyciela - na przykład gdy wierzyciel jest nieznany, nie jest znane jego miejsce pobytu, istnieje spór co do tego, komu świadczenie się należy, albo wierzyciel odmawia przyjęcia świadczenia. Sam art. 693(10) KPC nie reguluje przy tym skutków materialnoprawnych złożenia do depozytu; określa wyłącznie obowiązek dokumentacyjny sądu.

Przykład

Przedsiębiorca ma zapłacić zaległą należność, jednak wierzyciel zmarł, a krąg jego spadkobierców nie został jeszcze ustalony. Dłużnik składa wniosek o zezwolenie na złożenie kwoty do depozytu sądowego, sąd wniosek uwzględnia, a następnie dłużnik wpłaca wskazaną sumę zgodnie z treścią postanowienia. Po przyjęciu wpłaty sąd, stosując art. 693(10) KPC, wydaje dłużnikowi pokwitowanie potwierdzające przyjęcie depozytu. Dokument ten dłużnik zachowuje w dokumentacji, ponieważ może być mu potrzebny przy wykazywaniu, że podjął czynność zmierzającą do rozliczenia zobowiązania.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest utożsamianie pokwitowania z orzeczeniem sądu o zwolnieniu dłużnika z długu - pokwitowanie nie rozstrzyga żadnych sporów materialnoprawnych i nie przesądza, komu depozyt zostanie ostatecznie wydany. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że pokwitowanie zastępuje postanowienie zezwalające na złożenie do depozytu; są to dwa różne dokumenty o odmiennych funkcjach. Zdarza się także, że dłużnicy nie odbierają pokwitowania, uznając je za zbędne, podczas gdy w razie sporu z wierzycielem może ono ułatwić wykazanie okoliczności faktycznych. Warto również pamiętać, że przepis nie określa formy ani treści pokwitowania w sposób szczegółowy, a jego wydanie nie zamyka drogi do dalszych czynności w sprawie depozytu. W indywidualnej sprawie związanej z depozytem sądowym warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni konkretne okoliczności.