Art. 691⁸.

Co stanowi przepis

Art. 691[8] KPC zawiera prostą, ale praktycznie istotną regułę rozliczania kosztów postępowania w sprawach ze stosunków między radą pracowniczą przedsiębiorstwa państwowego a dyrektorem tego przedsiębiorstwa. Przepis przesądza, że jeżeli koszty postępowania obciążają zarówno radę pracowniczą, jak i dyrektora przedsiębiorstwa, to ostatecznie ponosi je samo przedsiębiorstwo. Ustawodawca uznał więc, że skoro spór toczy się między dwoma organami tej samej jednostki, nie ma uzasadnienia, aby ciężar finansowy postępowania spoczywał na tych organach albo na osobach je tworzących. Konstrukcja ta jest wyjątkiem od ogólnej zasady, zgodnie z którą koszty ponosi ta strona, którą sąd nimi obciążył w orzeczeniu kończącym sprawę. Przepis dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy obowiązek poniesienia kosztów dotyczy obu podmiotów wskazanych w treści normy, a nie tylko jednego z nich.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 691[8] KPC stosuje się w odrębnym postępowaniu przewidzianym dla spraw z zakresu stosunków między organami przedsiębiorstwa państwowego, czyli radą pracowniczą i dyrektorem. Warunkiem sięgnięcia po tę regułę jest to, aby rozstrzygnięcie o kosztach obciążało obie te strony - na przykład wtedy, gdy sąd rozdziela koszty stosunkowo albo znosi je w części, obciążając każdą ze stron określonymi wydatkami. Przepis nie tworzy nowej podstawy do zasądzania kosztów, lecz jedynie wskazuje podmiot, który faktycznie ma je pokryć. W praktyce oznacza to, że wydatki sądowe i inne koszty postępowania są rozliczane w ciężar majątku przedsiębiorstwa, a nie funduszy pozostających w dyspozycji rady pracowniczej czy dyrektora jako osoby fizycznej.

Przykład

Rada pracownicza występuje do sądu przeciwko dyrektorowi przedsiębiorstwa państwowego w sprawie dotyczącej wzajemnych relacji tych organów. Postępowanie kończy się rozstrzygnięciem, w którym sąd obciąża kosztami częściowo radę pracowniczą, a częściowo dyrektora, uznając, że racje obu stron zostały uwzględnione tylko w części. W takiej sytuacji, mimo brzmienia rozstrzygnięcia o kosztach, faktycznym płatnikiem tych kosztów jest przedsiębiorstwo, zgodnie z art. 691[8] KPC. Dyrektor nie pokrywa ich zatem z własnych środków osobistych, a rada pracownicza nie musi poszukiwać na ten cel odrębnego źródła finansowania.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że przepis zwalnia strony z jakiejkolwiek odpowiedzialności za koszty - w rzeczywistości sąd nadal orzeka o kosztach, a norma dotyczy jedynie tego, kto je ostatecznie pokrywa. Drugim nieporozumieniem jest rozciąganie tej reguły na wszystkie spory z udziałem przedsiębiorstwa państwowego, podczas gdy dotyczy ona ściśle relacji rada pracownicza - dyrektor. Bywa też mylnie zakładane, że przepis obejmuje sytuację, w której kosztami obciążona jest wyłącznie jedna ze stron, choć jego treść odnosi się do kosztów obciążających obie. Warto również pamiętać, że przepis nie reguluje sposobu wewnętrznego rozliczenia tych wydatków w księgach przedsiębiorstwa. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.