Co stanowi przepis
Art. 691(5) KPC rozszerza krąg osób, które mogą występować jako pełnomocnicy procesowi w sprawach dotyczących przedsiębiorstwa państwowego i jego organów. Zgodnie z § 1 pełnomocnikiem rady pracowniczej może być również każdy pracownik przedsiębiorstwa, któremu przysługuje bierne prawo wyborcze do organów samorządu załogi, a także radca prawny niezatrudniony w tym przedsiębiorstwie. Paragraf 2 przewiduje, że pełnomocnikiem dyrektora przedsiębiorstwa może być radca prawny lub inny pracownik przedsiębiorstwa. Paragraf 3 dotyczy sytuacji szczególnej: w sprawach między dyrektorem lub radą pracowniczą a organem założycielskim albo organem sprawującym nadzór nad przedsiębiorstwem pełnomocnikiem obu tych podmiotów może być radca prawny przedsiębiorstwa, chyba że między dyrektorem a radą zachodzi sprzeczność interesów. Słowo "również" oznacza, że katalog z art. 691(5) KPC uzupełnia ogólne zasady dotyczące pełnomocnictwa procesowego, a nie zastępuje ich.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się w postępowaniach odrębnych dotyczących przedsiębiorstw państwowych i ich organów, czyli w sporach, w których stronami są dyrektor przedsiębiorstwa, rada pracownicza, organ założycielski lub organ nadzoru. Warunkiem skorzystania z § 1 przez pracownika jest posiadanie przez niego biernego prawa wyborczego do organów samorządu załogi - sama okoliczność zatrudnienia nie wystarcza. Radca prawny reprezentujący radę pracowniczą na podstawie § 1 nie może być zatrudniony w tym samym przedsiębiorstwie, co ma zapobiegać konfliktowi lojalności. Z kolei § 3 znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy spór toczy się na zewnątrz przedsiębiorstwa, a interesy dyrektora i rady są zbieżne. Ocena, czy zachodzi sprzeczność interesów, należy do sądu i jest dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy.
Przykład
Rada pracownicza przedsiębiorstwa państwowego kwestionuje decyzję organu założycielskiego dotyczącą przedsiębiorstwa i kieruje sprawę do sądu. Dyrektor przedsiębiorstwa zajmuje w tej kwestii stanowisko zbieżne z radą, więc oboje chcą, aby reprezentował ich radca prawny na stałe obsługujący przedsiębiorstwo. Na podstawie art. 691(5) § 3 KPC jest to dopuszczalne, ponieważ spór toczy się z organem zewnętrznym, a między dyrektorem a radą nie ma konfliktu. Gdyby jednak w toku postępowania dyrektor zaczął popierać stanowisko organu założycielskiego, ten sam radca nie mógłby dalej reprezentować obu podmiotów, a rada musiałaby ustanowić pełnomocnika spośród osób wskazanych w § 1.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest założenie, że pełnomocnikiem rady pracowniczej może być dowolny pracownik - przepis wymaga biernego prawa wyborczego do organów samorządu załogi. Drugim jest przekonanie, że radca prawny przedsiębiorstwa zawsze może reprezentować radę pracowniczą; w sporach wewnętrznych i przy sprzeczności interesów jest to wyłączone. Trzecim nieporozumieniem jest traktowanie art. 691(5) KPC jako zwolnienia z obowiązku wykazania umocowania - pełnomocnictwo nadal trzeba złożyć do akt zgodnie z ogólnymi przepisami. Warto też pamiętać, że przepis odnosi się do specyficznej struktury przedsiębiorstwa państwowego i nie ma zastosowania do spółek handlowych. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
