Art. 691¹⁰.

Co stanowi przepis

Art. 691(10) KPC reguluje szczególne postępowanie nieprocesowe, w którym sąd ustala uprawnienie byłego pracownika do otrzymania świadectwa pracy. Paragraf 1 wskazuje obowiązkową treść wniosku: należy podać okres i rodzaj wykonywanej pracy, wymiar czasu pracy, zajmowane stanowiska oraz miejsce wykonywania pracy, a także tryb rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a gdy pracownik takich informacji nie posiada - okoliczności zaprzestania świadczenia pracy. We wniosku trzeba również oznaczyć pracodawcę, który był obowiązany wydać świadectwo, i wyjaśnić przyczynę, dla której wystąpienie przeciwko niemu z żądaniem zobowiązania do wydania świadectwa jest niemożliwe. Zgodnie z § 3 sąd, uwzględniając żądanie, określa w postanowieniu treść świadectwa pracy według art. 97 § 2 Kodeksu pracy i przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 97 § 4, a gdy ustalenie wszystkich faktów jest niemożliwe - co najmniej okres i rodzaj pracy, wymiar czasu pracy, zajmowane stanowiska oraz tryb rozwiązania lub okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy. Paragraf 4 przesądza, że prawomocne postanowienie zastępuje świadectwo pracy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis dotyczy sytuacji, w których uzyskanie świadectwa pracy od samego pracodawcy nie jest już realnie możliwe, na przykład gdy pracodawca przestał istnieć, został wykreślony z rejestru albo nie da się go zidentyfikować lub odnaleźć. Wnioskodawcą jest osoba, która świadczyła pracę i potrzebuje dokumentu potwierdzającego jej przebieg, między innymi dla celów emerytalnych lub przy kolejnym zatrudnieniu. Jeżeli jednak wytoczenie powództwa o zobowiązanie pracodawcy do wydania świadectwa pracy jest możliwe, sąd na podstawie § 2 rozpozna żądanie w procesie jako żądanie zobowiązania pracodawcy do wydania świadectwa. Oznacza to, że tryb nieprocesowy ma charakter subsydiarny i służy dopiero wtedy, gdy droga przeciwko pracodawcy jest zamknięta. Kluczowe jest więc rzetelne wykazanie we wniosku przyczyny tej niemożliwości.

Przykład

Pan Krzysztof pracował przez sześć lat w niewielkiej spółce, która następnie została zlikwidowana i wykreślona z rejestru, a dokumentacja pracownicza nie została przekazana do archiwum. Przy kompletowaniu dokumentów do ustalenia kapitału początkowego okazało się, że brakuje mu świadectwa pracy z tego okresu. Składa wniosek, w którym opisuje okres i rodzaj pracy, pełny wymiar czasu pracy, zajmowane stanowisko magazyniera oraz miejsce pracy, a także wyjaśnia, że nie pamięta trybu rozwiązania umowy, i wskazuje, iż spółka już nie istnieje. Sąd, uwzględniając wniosek, określa treść świadectwa pracy, a prawomocne postanowienie zastępuje ten dokument.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest sięganie po tryb z art. 691(10) KPC wtedy, gdy pracodawca nadal działa i po prostu zwleka z wydaniem świadectwa - w takiej sytuacji sprawa zostanie rozpoznana w procesie. Drugim jest przekonanie, że sąd samodzielnie odtworzy wszystkie dane bez inicjatywy wnioskodawcy; to on musi przedstawić informacje wymienione w § 1. Nie jest też trafne założenie, że brak wiedzy o trybie rozwiązania stosunku pracy blokuje rozstrzygnięcie, skoro przepis przewiduje wskazanie rozwiązania za wypowiedzeniem dokonanym przez pracodawcę. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.