Art. 69.

Co stanowi przepis

Art. 69 KPC reguluje instytucję kuratora ustanawianego przez sąd orzekający na potrzeby toczącego się postępowania cywilnego. Zgodnie z § 1 sąd ustanawia kuratora na wniosek strony przeciwnej w trzech sytuacjach: gdy strona nie ma zdolności procesowej i jednocześnie nie ma przedstawiciela ustawowego, gdy strona jest osobą prawną, a w jej organie występują braki uniemożliwiające reprezentację, oraz gdy strona jest jednostką organizacyjną, o której mowa w art. 64 § 1(1) KPC, i brak jest osób uprawnionych do jej reprezentowania. W toku postępowania sąd może również w uzasadnionych przypadkach ustanowić kuratora z urzędu, ale tylko dla osoby prawnej lub wskazanej jednostki organizacyjnej. Paragraf 3 przesądza, że kurator ustanowiony na tej podstawie jest umocowany do dokonywania wszystkich czynności łączących się ze sprawą, a więc jego kompetencje obejmują cały zakres czynności procesowych w danym postępowaniu. Paragraf 2 nakłada na sąd obowiązek niezwłocznego zawiadomienia właściwego sądu rejestrowego o ustanowieniu kuratora dla strony wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego, a § 5 dopuszcza wykonywanie czynności z § 1 i § 4 przez referendarza sądowego.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy postępowanie nie może toczyć się prawidłowo, ponieważ jedna ze stron faktycznie nie jest w stanie działać ani być reprezentowana. Chodzi o brak zdolności procesowej połączony z brakiem przedstawiciela ustawowego albo o braki w organie osoby prawnej, które uniemożliwiają jej reprezentację, na przykład wskutek wygaśnięcia mandatów członków zarządu. Zasadą jest inicjatywa strony przeciwnej, która składa wniosek, ponieważ to ona ma interes w tym, by sprawa mogła się toczyć. Działanie z urzędu jest wyjątkiem zarezerwowanym dla uzasadnionych przypadków i tylko wobec osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych z art. 64 § 1(1) KPC. Paragraf 4 przewiduje mechanizm przejściowy: po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w art. 603 § 5 KPC, sąd orzekający odwołuje kuratora procesowego, a w jego miejsce wstępuje kurator ustanowiony na podstawie art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego, przy czym czynności odwołanego kuratora pozostają w mocy.

Przykład

Przedsiębiorca pozywa spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością o zapłatę za dostarczony towar. Okazuje się, że jedyny członek zarządu spółki zmarł, a wspólnicy nie powołali nowego, więc spółka nie ma organu zdolnego do jej reprezentowania i korespondencja sądowa pozostaje bez odpowiedzi. Powód składa wniosek o ustanowienie kuratora na podstawie art. 69 § 1 KPC, sąd wniosek uwzględnia i zawiadamia o tym sąd rejestrowy zgodnie z § 2. Ustanowiony kurator może odbierać pisma, składać odpowiedź na pozew, zgłaszać wnioski dowodowe i uczestniczyć w rozprawie, ponieważ jego umocowanie obejmuje wszystkie czynności łączące się ze sprawą.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest utożsamianie kuratora procesowego z art. 69 KPC z kuratorem materialnoprawnym z art. 42 § 1 Kodeksu cywilnego, który działa dla całej osoby prawnej, a nie tylko w jednej sprawie. Mylące bywa też przekonanie, że ustanowienie kuratora sanuje wszystkie wcześniejsze braki reprezentacji lub że kurator działa w interesie wnioskodawcy - kurator reprezentuje stronę, dla której został ustanowiony. Nie jest również prawdą, że po odwołaniu kuratora jego dotychczasowe czynności tracą znaczenie, ponieważ § 4 wprost utrzymuje je w mocy. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.