PrawMi

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.

Art. 68.

Aktualizacja: 18 sierpnia 2026

  • Treść przepisu
  • Wyjaśnienie
  • 10 orzeczeń

§ 1.9) Przedstawiciel ustawowy, organy oraz osoby wymienione w art. 67 mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności procesowej.

§ 2.Przepisu § 1 nie stosuje się, gdy stwierdzenie umocowania przez sąd jest możliwe na podstawie wykazu lub innego rejestru, do którego sąd ma dostęp drogą elektroniczną, a także gdy czynność procesowa jest dokonywana za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, w przypadku gdy przepis szczególny przewiduje, że czynności można dokonać wyłącznie za pośrednictwem tego systemu. Przedstawiciel ustawowy, organy oraz osoby wymienione w art. 67 mają jednak obowiązek wskazać podstawę swojego umocowania.

§ 3.Jeżeli czynności procesowe za stronę podejmuje organ państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjnej, przedłożenie aktu powołania lub innego aktu równorzędnego potwierdzającego powierzenie określonej osobie pełnienia funkcji tego organu nie jest wymagane, o ile stwierdzenie tego faktu jest możliwe na podstawie informacji powszechnie dostępnych, w szczególności udostępnionych w Biuletynie Informacji Publicznej. W takim przypadku w pierwszym piśmie procesowym tej strony wskazuje się źródło informacji, z których wynika umocowanie określonej osoby do działania w imieniu organu.

Sprawdź, jak sądy stosują art. 68 KPC

Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.

Zapytaj za darmo

Wyjaśnienie przepisu

Co stanowi przepis

Art. 68 KPC reguluje sposób, w jaki osoby działające za stronę, która sama nie może działać osobiście, mają wykazać przed sądem swoje uprawnienie do takiego działania. Zgodnie z § 1 przedstawiciel ustawowy, organy osoby prawnej oraz osoby wymienione w art. 67 KPC muszą wykazać umocowanie dokumentem, i to już przy pierwszej czynności procesowej, a nie dopiero na wezwanie sądu. Paragraf 2 wprowadza wyjątki: dokumentu nie trzeba składać, jeżeli sąd może samodzielnie ustalić umocowanie na podstawie wykazu lub innego rejestru dostępnego mu drogą elektroniczną, a także wtedy, gdy czynność jest dokonywana przez system teleinformatyczny, jeżeli przepis szczególny przewiduje wyłączność tej drogi. W takich sytuacjach pozostaje jednak obowiązek wskazania podstawy umocowania. Paragraf 3 dotyczy organów państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych - nie trzeba przedkładać aktu powołania, o ile fakt pełnienia funkcji wynika z informacji powszechnie dostępnych, w szczególności z Biuletynu Informacji Publicznej, przy czym w pierwszym piśmie procesowym należy wskazać źródło takiej informacji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się zawsze wtedy, gdy w postępowaniu cywilnym czynności podejmuje nie sama strona, lecz podmiot działający w jej imieniu z mocy ustawy, statutu lub aktu powołania. Chodzi więc o rodzica lub opiekuna działającego za osobę małoletnią, kuratora, członka zarządu spółki, a także organy jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 67 KPC. Obowiązek aktualizuje się przy pierwszej czynności procesowej, czyli najczęściej przy wniesieniu pozwu, wniosku, odpowiedzi na pozew albo przy pierwszym stawiennictwie na rozprawie. Zwolnienie z obowiązku dołączenia dokumentu nie oznacza zwolnienia z obowiązku informacyjnego - sąd musi wiedzieć, na jakiej podstawie dana osoba działa.

Przykład

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wnosi pozew o zapłatę, a pozew podpisuje członek zarządu. Ponieważ dane o składzie zarządu i sposobie reprezentacji wynikają z Krajowego Rejestru Sądowego, do którego sąd ma dostęp elektroniczny, dołączanie papierowego odpisu z rejestru zwykle nie jest konieczne. Wystarczy, że w piśmie wskazana zostanie podstawa umocowania, czyli pełniona funkcja i numer KRS. Inaczej będzie w sprawie o zapłatę wytoczonej w imieniu dziecka - rodzic powinien dołączyć odpis aktu urodzenia potwierdzający przedstawicielstwo ustawowe.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest mylenie umocowania z art. 68 KPC z pełnomocnictwem procesowym - pełnomocnik wykazuje umocowanie na innej podstawie, a art. 68 KPC dotyczy działania organów i przedstawicieli ustawowych. Drugim jest przekonanie, że skoro dane figurują w rejestrze, w piśmie nie trzeba nic pisać; tymczasem wskazanie podstawy umocowania pozostaje obowiązkowe. Trzecim jest odkładanie wykazania umocowania na późniejszy etap, co może skutkować wezwaniem do usunięcia braków. Nie każdy rejestr jest też dostępny sądowi drogą elektroniczną, dlatego w razie wątpliwości bezpieczniej jest dokument dołączyć. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.

To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.

Orzecznictwo do tego przepisu

Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.

V CZ 53/15Wydział V

Umocowanie pełnomocnika Lasów Państwowych – SN 2015

Fragment uzasadnienia

… 379 pkt 2 k.p.c.). Strona pozwana w zażaleniu na wyrok kasatoryjny Sądu Okręgowego w K. zarzuciła naruszenie art. 386 § 2 w zw. z art. 379 pkt 2 k.p.c., art. 89 § 1 w zw. z art. 68 k.p.c. oraz art. 130 § 1 k.p.c. i wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w K. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Okręgowy w K. dokonał oceny prawidłowości umocowania…
Czytaj orzeczenie
II PZ 4/15Wydział II

Odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu braków formalnych - SN II PZ 4/15

Fragment uzasadnienia

… reprezentacja strony pozwanej przez obecnego prezesa zarządu D. S. Konieczność wykazania umocowania do działania w imieniu strony niebędącej osobą fizyczną wynika wprost z art. 68 § 1 k.p.c. Brak w tym zakresie jest brakiem formalnym pisma procesowego, w tym także, z uwagi na art. 3984 § 3 k.p.c., brakiem skargi kasacyjnej, którego nieusunięcie w terminie tygodniowym skutkuje odrzuceniem skargi kasacyjnej. W myśl art. 31 §…
Czytaj orzeczenie
III SK 37/11Wydział III

Zmiana umowy telekomunikacyjnej - wyrok Sądu Najwyższego z 2012 r.

Fragment uzasadnienia

… prawidłowy; 7) art. 227 i 233 § 1 k.p.c. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie kluczowych aspektów stanu faktycznego; 8) art. 89 § 1 w związku z art. 68 i art. 47961 § 2 k.p.c. poprzez wydanie wyroku w następstwie ustalenie, że zainteresowany został prawidłowo zawiadomiony o rozprawie, a także z uwzględnieniem stanowiska zainteresowanego pomimo, że jego pełnomocnik nie wykazał prawidłowo…
Czytaj orzeczenie
IV CZ 122/11Wydział IV

Przywrócenie terminu na apelację i ochrona dóbr osobistych - wyrok SN

Fragment uzasadnienia

… że Sąd Okręgowy bezpodstawnie przywrócił pozwanemu termin do wniesienia tego środka odwoławczego, ponieważ nie sposób przyjąć, iż pozwany ten uchybił terminowi bez swojej winy (art. 68 § 1 k.p.c.). W zażaleniu na to postanowienie pozwany wnosił o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz kwestionował zasadność rozstrzygnięcia zawartego w postanowieniu Sądu Apelacyjnego z dnia 9 lutego 2011 r. (k. 840 i nast.). Sąd…
Czytaj orzeczenie
III UZ 10/11Wydział III

Odrzucenie ponownego wznowienia postępowania - wyrok SN 2011

Fragment uzasadnienia

… umocowanie organu państwowej jednostki organizacyjnej, który udzielił pełnomocnictwa do działania w imieniu mocodawcy, jakim jest Skarb Pań- stwa, zgodnie z przepisem art. 68 k.p.c. Żalący się powołał się na wyrok Sądu Naj- wyższego z dnia 9 stycznia 2009 r., I CSK 304/08, zgodnie z którym taki stan może być zakwalifikowany jako nienależyte umocowanie pełnomocnika w rozumieniu art. 379 pkt 2 k.p.c., co oznacza nieważność…
Czytaj orzeczenie

Wyświetlone orzeczenia: 6

PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 68: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.

Podsumuj orzecznictwo

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy trzeba wykazać umocowanie przed sądem?

Zgodnie z art. 68 § 1 KPC umocowanie wykazuje się dokumentem już przy pierwszej czynności procesowej, na przykład przy wniesieniu pozwu lub wniosku.

Czy zawsze trzeba dołączać odpis z rejestru?

Nie. Jeżeli sąd może ustalić umocowanie na podstawie wykazu lub rejestru dostępnego mu drogą elektroniczną, dokumentu nie trzeba składać, ale należy wskazać podstawę umocowania.

Czy art. 68 KPC dotyczy pełnomocnika procesowego?

Nie. Przepis odnosi się do przedstawicieli ustawowych, organów oraz osób wymienionych w art. 67 KPC, a nie do pełnomocników, którzy wykazują umocowanie pełnomocnictwem.

Jak wykazuje umocowanie organ urzędu lub jednostki samorządowej?

Według art. 68 § 3 KPC nie trzeba przedkładać aktu powołania, jeśli fakt pełnienia funkcji wynika z informacji powszechnie dostępnych, na przykład z Biuletynu Informacji Publicznej. W pierwszym piśmie wskazuje się źródło tych informacji.

Co grozi za niewykazanie umocowania?

Sąd zwykle wzywa do uzupełnienia braku, co wydłuża postępowanie. Brak prawidłowego umocowania może rzutować na skuteczność podejmowanych czynności, dlatego warto zadbać o to od początku.

Obserwuj zmiany tego artykułu

Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.

Potrzebujesz analizy tego przepisu w konkretnej sprawie?

Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.

Zapytaj o art. 68
← Wróć do pełnej ustawy