Art. 67 Kodeksu postępowania cywilnego reguluje, kto i w jaki sposób może podejmować czynności procesowe w imieniu Skarbu Państwa oraz innych państwowych podmiotów prawnych. W pierwszej kolejności wskazuje, że Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej może prowadzić czynności procesowe za inne państwowe osoby prawne i podmioty z udziałem Skarbu Państwa w zakresie określonym odrębną ustawą. Przepis dodatkowo definiuje, że osoby prawne i jednostki organizacyjne dokonują czynności procesowych przez swoje organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Równocześnie przepisy wskazują, że za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje organ jednostki organizacyjnej, której działalność jest związana z dochodzonym roszczeniem, lub jej organ nadrzędny. Jeżeli ustawa to przewiduje, również Prokuratoria Generalna może reprezentować Skarb Państwa w procesie. Z przepisu wynika zatem, że istnieje hierarchia i określone uprawnienia do reprezentacji w postępowaniu cywilnym osób prawnych państwowych oraz Skarbu Państwa, co ma na celu uporządkowanie kto może występować w sądzie oraz zapewnienie właściwości przedstawiciela.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy w postępowaniu cywilnym występują podmioty państwowe lub jednostki z udziałem Skarbu Państwa. Warunkiem jest, by czynności procesowe były podejmowane w sprawach dotyczących tych podmiotów. Przepis ten ma na celu wyznaczenie właściwych reprezentantów prawnych, zarówno jeśli chodzi o organy podmiotów, jak i Prokuratorię Generalną, której ustawowo przyznano uprawnienia do występowania w takich sytuacjach. Uprawnienie Prokuratorii obejmuje węższy lub szerszy zakres w zależności od przepisów odrębnych aktów normatywnych, które mogą bliżej określać, kiedy i w jaki sposób może się ona angażować w reprezentację.
Przykładem praktycznym zastosowania art. 67 KPC jest sytuacja, gdy Skarb Państwa dochodzi roszczeń z tytułu niewykonania umowy przez wykonawcę. W takiej sprawie czynności procesowe, takie jak składanie pozwu czy odpowiadanie na zarzuty, podejmuje właściwy organ państwowej jednostki organizacyjnej, której dotyczy sprawa lub jej przełożony. Jeżeli ustawa przewiduje, Prokuratoria Generalna może również reprezentować Skarb Państwa, na przykład w sprawach dotyczących nieruchomości Skarbu Państwa lub innych istotnych interesów majątkowych państwa. W sytuacji, gdy czynności procesowe podejmowane są przez inną jednostkę organizacyjną lub osoby prawne z udziałem Skarbu Państwa, te czynności wykonują ich uprawnione organy lub pełnomocnicy.
W praktyce często pojawiają się nieporozumienia co do tego, kto dokładnie może prowadzić czynności procesowe w imieniu podmiotów państwowych. Czasami błędnie uważa się, że każda instytucja państwowa może sama występować w sądzie bez ograniczeń, co nie jest prawdą. Należy również zwrócić uwagę, że zakres działania Prokuratorii Generalnej nie jest bezwarunkowy i zależy od przepisów odrębnych ustaw, co bywa źródłem pomyłek w rozumieniu jej kompetencji procesowych. Dodatkowo, nie zawsze prawidłowo stosuje się zasady reprezentacji poprzez organy własne jednostek organizacyjnych, zwłaszcza w jednostkach złożonych strukturalnie. Warto mieć na uwadze, że przepisy pisane dla osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych wskazują wyraźnie konieczność działania przez osoby upoważnione czy organy. W indywidualnej sprawie, aby właściwie ustalić, kto powinien prowadzić sprawę, rekomenduje się konsultację z prawnikiem, który szczegółowo oceni występujące okoliczności i przepisy odrębne.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
