Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 19 sierpnia 2026
Osoba fizyczna niemająca zdolności procesowej może podejmować czynności procesowe tylko przez swego przedstawiciela ustawowego.
Sprawdź, jak sądy stosują art. 66 KPC
Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.
Art. 66 KPC formułuje prostą, ale bardzo istotną zasadę: osoba fizyczna, która nie ma zdolności procesowej, nie może samodzielnie dokonywać czynności w postępowaniu cywilnym, lecz działa wyłącznie przez swojego przedstawiciela ustawowego. Zdolność procesowa to możność samodzielnego podejmowania czynności procesowych, takich jak wniesienie pozwu, złożenie odpowiedzi na pozew, cofnięcie powództwa, zawarcie ugody czy wniesienie apelacji. Jeżeli tej zdolności brakuje, dana osoba nadal może być stroną postępowania, czyli mieć własne prawa i obowiązki dochodzone w sprawie, ale głos w procesie zabiera za nią przedstawiciel. Przepis nie odbiera zatem nikomu prawa do sądu, lecz określa sposób, w jaki to prawo jest realizowane. Przedstawiciel ustawowy działa w imieniu i na rzecz osoby pozbawionej zdolności procesowej, a skutki jego czynności powstają bezpośrednio dla tej osoby.
Art. 66 KPC znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy stroną lub uczestnikiem postępowania jest osoba fizyczna, której przepisy nie przyznają zdolności procesowej. Dotyczy to typowo osób małoletnich oraz osób, wobec których orzeczono ubezwłasnowolnienie, przy czym zakres samodzielności zależy od tego, jaki jest status danej osoby w świetle przepisów o zdolności do czynności prawnych. Sąd bada tę kwestię z urzędu na każdym etapie sprawy, ponieważ prawidłowa reprezentacja strony należy do warunków prawidłowego przebiegu postępowania. Przepis ma znaczenie zarówno po stronie powodowej, jak i pozwanej, a także w postępowaniu nieprocesowym, egzekucyjnym i w postępowaniach odwoławczych. W praktyce oznacza to, że pisma procesowe podpisuje i czynności przed sądem podejmuje przedstawiciel ustawowy, który może również udzielić pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi.
Czternastoletni chłopiec został poszkodowany w wypadku i przysługuje mu roszczenie o zadośćuczynienie wobec sprawcy. Choć to on jest poszkodowanym i to on będzie powodem w sprawie, pozwu nie może wnieść samodzielnie. Pozew w jego imieniu składa rodzic wykonujący władzę rodzicielską jako przedstawiciel ustawowy, i to rodzic uczestniczy w rozprawie, składa wnioski dowodowe oraz podejmuje decyzje procesowe. Gdyby małoletni sam wysłał do sądu pismo procesowe, sąd nie potraktowałby go jako skutecznej czynności strony, lecz wezwałby do usunięcia braku poprzez działanie przedstawiciela.
Najczęstszym błędem jest mylenie zdolności sądowej ze zdolnością procesową. Osoba bez zdolności procesowej nadal jest stroną i to jej dotyczy wyrok, zmienia się jedynie sposób działania w procesie. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że brak właściwej reprezentacji od razu przekreśla sprawę - sąd zwykle wzywa do uzupełnienia braku, a czynności mogą zostać potwierdzone przez przedstawiciela. Mylnie zakłada się także, że przedstawiciel ustawowy może swobodnie dysponować roszczeniem; niektóre czynności, jak zrzeczenie się roszczenia czy ugoda, mogą wymagać dodatkowej zgody sądu opiekuńczego. Warto również pamiętać, że pełnomocnictwo procesowe udzielone przez osobę pozbawioną zdolności procesowej nie zastępuje działania przedstawiciela. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni sytuację konkretnej strony.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… a nie wystąpił żaden z wyjątków od zakazu dowodowego określonego w art. 74 § 1 zd. 2 kc ; 3. naruszenie art. 299 kpc w zw. z art. 66 kpc poprzez dopuszczenie dowodu z przesłuchania przedstawicielki ustawowej powoda na okoliczności istotne w sprawie i oparcie ustaleń faktycznych na tych dowodach w sytuacji, gdy strona powodowa mogła przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń, lecz takich dowodów nie przedstawiła, a…
Streszczenie
Sąd Apelacyjny w Warszawie wskazał, że po ostatecznym rozliczeniu kosztów budowy spółdzielnia co do zasady nie może skutecznie wobec członka dokonywać ponownego rozliczenia. Nowa uchwała mogła być uzasadniona tylko wtedy, gdy wcześniejsza uchwała była nieważna. To ważny precedens w sporach o ważność uchwał organów spółdzielni i…
Fragment uzasadnienia
… dalej: "O.p.") w zw. z art. 17, art. 20, art. 21, art. 22 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r. poz. 459 ze zm., dalej: "k.c."), w zw. z art. 65 § 2 oraz art. 66 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm., dalej: "k.p.c.") w zw. z art. 181 § 1 ustawy z dnia z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 583 ze zm.…
Fragment uzasadnienia
… U. z 2020 r. poz. 1325, ze zm.), dalej "o.p.", a pozostawienie zażalenia bez rozpoznania naruszało art. 169 § 4 o.p. Organ naruszył ponadto art. 135 o.p. w zw. z art. 65 § 2 i art. 66 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1575, ze zm.), dalej "k.p.c.", przez ich niewłaściwe zastosowanie. 2. Skarga kasacyjna Od powyższego wyroku organ wniósł skargę kasacyjną, w której na…
Fragment uzasadnienia
… pozbawia R.G. drogi do merytorycznego rozpatrzenia jego podania (wniosku) przez organy podatkowe, jak również przez sądy administracyjne (prawo do sądu); 2. art. 135 Op w zw. z art. 66 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm., dalej Kpc), poprzez ich błędną wykładnię w zw. z art. 168 § 3 Op, a w konsekwencji wydanie zaskarżonego postanowienia oraz niczym nieuzasadnione…
Fragment uzasadnienia
… pozbawia R.G. drogi do merytorycznego rozpatrzenia jego podania (wniosku) przez organy podatkowe, jak również przez sądy administracyjne (prawo do sądu); 2. art. 135 Op w zw. z art. 66 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 1822 ze zm., dalej Kpc), poprzez ich błędną wykładnię w zw. z art. 168 § 3 Op, a w konsekwencji wydanie zaskarżonego postanowienia oraz niczym nieuzasadnione…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 66: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoTo możność samodzielnego podejmowania czynności w postępowaniu cywilnym, na przykład wnoszenia pism i składania oświadczeń przed sądem. Jej brak nie pozbawia jednak statusu strony.
Zgodnie z art. 66 KPC czynności procesowe podejmuje wyłącznie przedstawiciel ustawowy takiej osoby, na przykład rodzic wykonujący władzę rodzicielską albo opiekun.
Nie może tego zrobić samodzielnie. Pozew w jego imieniu wnosi przedstawiciel ustawowy, choć stroną postępowania i podmiotem roszczenia pozostaje dziecko.
Sąd bada tę kwestię z urzędu i zwykle wzywa do usunięcia braku. Dokonane czynności mogą zostać potwierdzone przez przedstawiciela ustawowego.
Tak, przedstawiciel ustawowy może udzielić pełnomocnictwa procesowego profesjonalnemu pełnomocnikowi, który następnie prowadzi sprawę. Nadal działa on na rzecz osoby reprezentowanej.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 66