Art. 680.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 680 KPC określa obowiązkową treść wniosku o dział spadku, czyli pisma, którym uczestnik postępowania inicjuje sądowy podział majątku pozostałego po zmarłym. Zgodnie z § 1 we wniosku należy powołać postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, a więc dokument, z którego wynika, kto i w jakich udziałach jest spadkobiercą. Trzeba także powołać spis inwentarza, a jeżeli spis nie został sporządzony - wskazać we wniosku majątek, który ma być przedmiotem działu. Wnioskodawca podaje ponadto, jakie testamenty sporządził spadkodawca, gdzie zostały złożone i gdzie się obecnie znajdują. Paragraf 2 dodaje wymóg szczególny: gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, konieczne jest przedstawienie dowodów stwierdzających, że nieruchomość stanowiła własność spadkodawcy.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się w każdym postępowaniu nieprocesowym o dział spadku prowadzonym przed sądem. Warunkiem sensownego złożenia takiego wniosku jest wcześniejsze ustalenie kręgu spadkobierców - albo w drodze sądowego stwierdzenia nabycia spadku, albo notarialnego, zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Art. 680 KPC ma znaczenie porządkujące: pozwala sądowi od razu ustalić, kto jest uczestnikiem postępowania, co wchodzi do masy spadkowej i czy istnieją rozrządzenia testamentowe wpływające na podział. Wymóg z § 2 aktualizuje się wyłącznie wtedy, gdy przedmiotem działu jest nieruchomość, gdyż sąd musi mieć pewność co do praw zmarłego do niej. Braki wniosku podlegają ogólnym regułom uzupełniania pism procesowych.

Przykład

Po śmierci matki troje rodzeństwa uzyskało u notariusza zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, z którego wynika, że dziedziczą po jednej trzeciej. Nie mogą jednak porozumieć się co do podziału mieszkania, samochodu i oszczędności, więc jedno z nich składa do sądu wniosek o dział spadku. We wniosku powołuje akt poświadczenia dziedziczenia, wskazuje, że spis inwentarza nie był sporządzany, i wymienia składniki majątku podlegające podziałowi wraz z ich wartością. Ponieważ w skład spadku wchodzi mieszkanie, do wniosku dołącza odpis z księgi wieczystej potwierdzający, że matka była jego właścicielką.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest składanie wniosku o dział spadku bez uprzedniego stwierdzenia nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia i oczekiwanie, że sąd sam ustali spadkobierców w tym samym piśmie. Innym nieporozumieniem jest przekonanie, że spis inwentarza jest zawsze konieczny - art. 680 KPC wprost dopuszcza wskazanie majątku bezpośrednio we wniosku, gdy spisu nie sporządzono. Zdarza się też pomijanie informacji o testamentach, mimo że przepis wymaga podania, gdzie zostały złożone i gdzie się znajdują. Wreszcie wnioskodawcy bywa, że ograniczają się do samego wskazania adresu nieruchomości, zamiast przedstawić dowody własności spadkodawcy, czego wymaga § 2. W indywidualnej sprawie spadkowej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni kompletność wniosku i dokumentów.