Co dokładnie stanowi przepis
Art. 679² KPC formułuje obowiązek informacyjny sądu wobec Krajowej Rady Notarialnej. Jeżeli sąd wyda postanowienie uchylające zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia i postanowienie to stanie się prawomocne, sąd ma niezwłocznie zawiadomić o tym Krajową Radę Notarialną. Do zawiadomienia trzeba obowiązkowo dołączyć odpis tego postanowienia, tak aby Rada dysponowała nie tylko samą informacją, lecz również dokumentem potwierdzającym treść i zakres rozstrzygnięcia. Przepis nie przewiduje żadnego wniosku ani inicjatywy stron - sąd działa z urzędu, a użyte słowo "niezwłocznie" oznacza działanie bez zbędnej zwłoki po uprawomocnieniu się orzeczenia. Celem regulacji jest doprowadzenie do tego, by rejestr aktów poświadczenia dziedziczenia odzwierciedlał rzeczywisty stan prawny.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Norma z art. 679² KPC uruchamia się wyłącznie w jednej, ściśle określonej sytuacji: gdy zapadło prawomocne postanowienie uchylające akt poświadczenia dziedziczenia, który został wcześniej zarejestrowany. Nie dotyczy zatem aktów sporządzonych, lecz niezarejestrowanych, ani orzeczeń, które nie uchylają aktu, lecz jedynie rozstrzygają inne kwestie spadkowe. Nie ma też zastosowania dopóty, dopóki postanowienie nie jest prawomocne - samo jego wydanie w pierwszej instancji nie wystarcza do uruchomienia obowiązku zawiadomienia. Przepis odnosi się do sądu jako organu, więc obowiązek nie obciąża uczestników postępowania, notariusza ani pełnomocników. Adresatem zawiadomienia jest wyłącznie Krajowa Rada Notarialna, jako podmiot związany z prowadzeniem rejestru.
Przykład
Notariusz sporządził akt poświadczenia dziedziczenia po zmarłym, wskazując jako spadkobierców dwoje dzieci, a akt został zarejestrowany. Po kilku miesiącach ujawnił się testament, w którym spadkodawca powołał do spadku inną osobę, wobec czego zainteresowany zainicjował postępowanie zmierzające do uchylenia aktu. Sąd wydał postanowienie uchylające zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia, a po upływie terminu do zaskarżenia orzeczenie się uprawomocniło. W tym momencie sąd, bez oczekiwania na czyjkolwiek wniosek, kieruje do Krajowej Rady Notarialnej zawiadomienie o uchyleniu aktu i dołącza do niego odpis postanowienia.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że to strona lub notariusz musi zawiadomić Radę - obowiązek z art. 679² KPC spoczywa na sądzie i jest realizowany z urzędu. Drugim jest utożsamianie zawiadomienia z samym uchyleniem aktu: skutek prawny wywołuje prawomocne postanowienie, a zawiadomienie służy jedynie odzwierciedleniu tego stanu w sferze rejestrowej. Bywa też mylnie przyjmowane, że wystarczy zwykła informacja pisemna, podczas gdy przepis wyraźnie wymaga dołączenia odpisu postanowienia. Wreszcie zdarza się mylenie Krajowej Rady Notarialnej z izbą notarialną lub konkretnym notariuszem, który sporządził akt - adresat zawiadomienia jest w przepisie wskazany jednoznacznie. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy chodzi o skutki uchylenia aktu poświadczenia dziedziczenia dla konkretnego spadku, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.