Art. 679¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 679(1) KPC nakłada na sąd obowiązek dokonania wpisu do Rejestru Spadkowego określonych orzeczeń wydanych w sprawach spadkowych. Chodzi o trzy rodzaje rozstrzygnięć: prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, prawomocne postanowienie uchylające takie postanowienie oraz prawomocne postanowienie zmieniające postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Wpis ma nastąpić niezwłocznie, a więc bez zbędnej zwłoki po uprawomocnieniu się orzeczenia, i jest dokonywany za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 95i § 1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie. Przepis nie tworzy nowego uprawnienia dla stron, lecz nakłada obowiązek o charakterze technicznym i porządkowym na sąd, który wydał orzeczenie. Dzięki temu Rejestr Spadkowy gromadzi informacje zarówno o notarialnych aktach poświadczenia dziedziczenia, jak i o sądowych postanowieniach dotyczących nabycia spadku.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Norma z art. 679(1) KPC uruchamia się dopiero z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia, a nie w momencie jego ogłoszenia. Dotyczy każdego postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, niezależnie od tego, czy dziedziczenie następuje na podstawie ustawy, czy testamentu. Przepis obejmuje także sytuacje, w których dotychczasowe postanowienie zostało wzruszone - czyli uchylone albo zmienione - na przykład w wyniku postępowania prowadzonego w trybie art. 679 KPC. Obowiązek wpisu nie zależy od wniosku uczestników postępowania: sąd realizuje go z urzędu. Wpis jest dokonywany elektronicznie, co oznacza, że uczestnicy nie muszą składać dodatkowych pism ani wnosić odrębnych opłat za samo ujawnienie orzeczenia w rejestrze.

Przykład zastosowania

Po śmierci matki dwoje dorosłych dzieci składa do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku. Sąd wydaje postanowienie stwierdzające, że spadek nabyli po połowie, a ponieważ nikt nie wnosi apelacji, orzeczenie staje się prawomocne po upływie terminu do jego zaskarżenia. Zgodnie z art. 679(1) KPC sąd niezwłocznie przekazuje dane o tym postanowieniu do Rejestru Spadkowego przez system teleinformatyczny. Gdyby po latach ujawnił się testament i sąd zmienił wcześniejsze postanowienie, także to nowe, prawomocne rozstrzygnięcie zostałoby wpisane do rejestru, dzięki czemu rejestr odzwierciedlałby aktualny stan prawny dziedziczenia.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wpis do Rejestru Spadkowego dopiero powoduje nabycie spadku - tak nie jest, ponieważ spadek nabywa się z chwilą jego otwarcia, a postanowienie jedynie to stwierdza. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że wpis nastąpi natychmiast po rozprawie; obowiązek dotyczy wyłącznie orzeczeń prawomocnych. Bywa też mylone znaczenie Rejestru Spadkowego z księgami wieczystymi - ujawnienie postanowienia w rejestrze nie zastępuje wpisu prawa własności nieruchomości. Zdarza się wreszcie, że spadkobiercy sądzą, iż muszą samodzielnie zgłosić orzeczenie do rejestru, podczas gdy art. 679(1) KPC obciąża tym obowiązkiem sąd. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy wzruszaniu wcześniejszego postanowienia, warto skonsultować się z prawnikiem.