Art. 663.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 663 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że w obecnym brzmieniu ustawy jednostka redakcyjna o tym numerze nie zawiera żadnej treści normatywnej. Ustawodawca zdecydował o usunięciu z tekstu Kodeksu normy, która wcześniej znajdowała się pod tym numerem, pozostawiając jednak samą numerację, aby nie zaburzać układu i systematyki całego aktu prawnego. Jest to standardowa technika legislacyjna: numery artykułów nie są przesuwane po każdej nowelizacji, ponieważ prowadziłoby to do chaosu w odesłaniach zawartych w innych ustawach, w orzecznictwie i w piśmiennictwie. Skutek praktyczny jest jednoznaczny - na art. 663 KPC nie można się dziś powołać jako na podstawę prawną wniosku, zarzutu, żądania czy rozstrzygnięcia sądu. Puste miejsce w tekście ustawy nie oznacza luki w prawie; oznacza, że dana kwestia albo została uregulowana w innym przepisie, albo ustawodawca świadomie z niej zrezygnował.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 663 KPC nie ma zastosowania do żadnego stanu faktycznego zaistniałego po dniu wejścia w życie nowelizacji, która go uchyliła. Znaczenie zachowuje wyłącznie w wymiarze historycznym i archiwalnym - przy analizie postępowań prowadzonych pod rządami wcześniejszego stanu prawnego, przy badaniu wcześniejszych czynności procesowych oraz przy lekturze starszych komentarzy i podręczników. Ustalając, czy w konkretnej sprawie należało stosować dawne brzmienie przepisu, trzeba sięgnąć do przepisów przejściowych ustawy nowelizującej, ponieważ to one rozstrzygają o zakresie czasowym stosowania nowych i dawnych regulacji. W praktyce oznacza to konieczność sprawdzenia daty wszczęcia postępowania oraz daty dokonania danej czynności procesowej. Osoby korzystające ze starszych wzorów pism powinny zweryfikować, czy przywoływane w nich podstawy prawne nadal figurują w ustawie.

Przykład

Osoba prowadząca sprawę spadkową odnajduje w domowym archiwum kopię pisma sporządzonego wiele lat temu przez pełnomocnika, w którym jako podstawę prawną wskazano art. 663 KPC. Chcąc złożyć podobne pismo dzisiaj, kopiuje treść wraz z powołaną podstawą i wnosi je do sądu. Sąd nie odrzuci pisma wyłącznie z powodu błędnego oznaczenia podstawy prawnej, ponieważ o charakterze żądania decyduje jego treść, a nie przywołany numer artykułu, jednak takie odesłanie jest po prostu nietrafne i może opóźnić rozpoznanie sprawy. Prawidłowym rozwiązaniem jest ustalenie, który obowiązujący przepis reguluje obecnie daną czynność, i powołanie się właśnie na niego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu nadal widnieje w tekście ustawy, to przepis obowiązuje - adnotacja "uchylony" wyklucza taką interpretację. Drugim jest opieranie się na nieaktualnych zbiorach przepisów, wydrukach lub kopiach tekstu Kodeksu ze starszą datą, bez sprawdzenia wersji ujednoliconej. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia czynności dokonane wcześniej na jego podstawie; ocena skutków takich czynności zależy od przepisów przejściowych. Czwartym jest mylenie uchylenia przepisu z uznaniem go za niekonstytucyjny - są to zupełnie różne zdarzenia prawne o odmiennych konsekwencjach. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy dotyczy ona czynności podejmowanych w poprzednim stanie prawnym, warto skonsultować się z prawnikiem.